Sinh ra và lớn lên trong một gia đình dân tộc Thái có nghề y, giàu truyền thống cách mạng, cô bé Cầm Thị Thanh đã sớm mong muốn được như ông, như cha mình khám chữa bệnh, cứu người. Những ngày học cấp 3 ở trường Thanh niên dân tộc, khi nhiều bạn bè đồng trang lứa ngấp nghé chuẩn bị lấy chồng, “bông hoa rừng” Cầm Thị Thanh lại ngày đêm bên ngọn đèn, trang sách, miệt mài học tập với mong ước sớm trở thành bác sĩ để chăm sóc sức khoẻ cho đồng bào trong bản. Những nỗ lực của Thanh đã được đáp đền xứng đáng. Tháng 10-1987, tốt nghiệp hệ chính quy Đại học Y khoa Thái Nguyên, bác sĩ Thanh nhận nhiệm vụ về công tác tại Bệnh viện Đa khoa huyện Thuận Châu. Với  lòng yêu nghề, chịu khó học hỏi, năm 1988, chị được đề bạt Trưởng khoa Nhi của Bệnh viện và được bầu là Bí thư Đoàn Thanh niên cơ quan. Ngày ấy, phương tiện y tế chưa đầy đủ, nhìn những em nhỏ đau đớn do bệnh tật hành hạ, bác sĩ Thanh thương vô cùng. Dù trưa hè nóng nực hay đêm đông giá rét, chị luôn túc trực bên những bệnh nhân tí hon. Không chỉ chăm sóc, thuốc thang, có lúc Thanh hát ru các em bằng những bài dân ca Tây Bắc, động viên tinh thần, giúp các em lạc quan chữa bệnh... Nhờ phấn đấu không ngừng trong chuyên môn, tích cực năng nổ trong vai trò Bí thư Đoàn cơ quan, năm 1993, Thanh được kết nạp vào Đảng, được bầu là Chủ tịch Công đoàn cơ quan. Năm 2003, bác sĩ Thanh được đề bạt Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện. Đầu năm 2006, chị lại được tín nhiệm đề bạt Giám đốc Trung tâm.

Trong cuộc đời làm bác sĩ ở một huyện vùng cao Tây Bắc, Thanh đã chứng kiến rất nhiều hoàn cảnh đáng thương. Khi là người thiếu phụ trẻ trót “lỡ bước” sinh con một mình, khi là những người già cô đơn không nơi nương tựa, nằm điều trị dài ngày, khi là những gia đình khốn khó, không đủ tiền lo thuốc cho con cháu, nhiều người ở những bản vùng cao xa xôi, đi bộ cả ngày mới đến được Trung tâm Y tế của huyện. Đồng cảm với những gia cảnh ấy, nhiều lần bác sĩ Thanh trích tiền lương ít ỏi, trợ giúp bệnh nhân có thêm tiền chữa bệnh. Chị còn vận động nhiều bạn bè, đồng nghiệp hảo tâm góp thêm chi phí, cơm cháo giúp người bệnh có điều kiện qua khỏi cơn hoạn nạn với tinh thần “thương người như thể thương thân”, “cứu giúp người phúc đẳng hà sa”...

Là một huyện miền núi cao, Thuận Châu thường phải đối diện với nguy cơ dịch sốt rét xuất hiện bất cứ lúc nào. Bác sĩ Thanh chủ động đề xuất mở nhiều đợt tập huấn về cách phòng, chống sốt rét cho cán bộ y tế cơ sở và 550 trưởng thôn, trưởng bản. Đời sống người dân quê hương nhiều khó khăn, mặt bằng dân trí thấp, xưa nay, mỗi lần có người ốm đau, bệnh tật, người Mông, người Xá, người Dao... thường chỉ biết mời thầy mo về cúng đuổi ma. Thanh hiểu đấy là những thiệt thòi lớn, nhưng cũng thật khó khăn đối với chị trong việc thuyết phục đồng bào thay đổi tập quán lạc hậu. Chưa kể, với nếp nghĩ “Trời sinh voi, Trời sinh cỏ”, nhiều cặp vợ chồng chưa có thói quen sử dụng các biện pháp kế hoạch hoá gia đình. Nghèo nàn, lạc hậu, đông con lại càng khó khăn hơn... Ngay từ ngày bước chân đi học, Thanh đã quyết tâm trở về đem kiến thức và tâm huyết của mình góp phần nhỏ bé giúp bà con có được cuộc sống vệ sinh và khoẻ mạnh hơn. Nay, không nề địa bàn đồi núi xa xôi, đi lại vất vả, bác sĩ Thanh đến tất cả 29 xã trong huyện, đặc biệt là những xã vùng sâu, vùng xa, vừa tuyên truyền vận động bà con kế hoạch hoá gia đình, vừa hướng dẫn bà con ăn chín, uống sôi, vệ sinh nơi ở và thân thể để phòng, chống bệnh tật, nhất là những bệnh truyền nhiễm thường dễ phát sinh sau mỗi lần lũ lụt. Công việc không giản đơn, nhất là thay đổi thói quen, nếp sống có từ bao đời nay trong đồng bào... Vừa kiên trì thuyết phục giảng giải, vận động, Thanh cũng khéo léo tìm các cách ứng xử phù hợp trên cơ sở những hiểu biết và lòng cảm thông của một cô gái Thái được sinh ra và lớn lên ở mảnh đất của đồng bào...

Tham gia vận động tại cơ sở, Thanh đã tìm được một số cộng tác viên đắc lực chính trong thôn, bản. Phương châm “ba cùng”: Cùng ăn, cùng ở, cùng giữ gìn vệ sinh của bác sĩ Thanh và đồng nghiệp dần dần đã thuyết phục được người dân. Nhiều chị em đã tự giác tìm hiểu, sử dụng các biện pháp kế hoạch hoá gia đình, vận động, thuyết phục chồng cùng tham gia. Thói quen tìm đến thầy mo ngày trước đã thay bằng thói quen tìm đến các trạm xá xã, đến Trung tâm Y tế huyện, tìm đến bác sĩ Thanh. Nhờ đó, việc chăm sóc sức khoẻ ban đầu và quản lý các bệnh lây nhiễm tại cộng đồng đã được thực hiện tốt. Kết hợp với các trạm xá xã, công tác tiêm chủng mở rộng, chăm sóc sức khoẻ bà mẹ, trẻ em luôn được các bác sĩ ở Trung tâm Y tế Thuận Châu, trong đó có bác sĩ Thanh quan tâm chu đáo. Đến nay, cùng với phòng Y tế huyện, 10/29 trạm xá xã ở Thuận Châu đã đạt chuẩn quốc gia về cơ sở y tế. Niềm vui ấy không chỉ của bà con đồng bào mà còn là niềm vui lớn đối với bác sĩ Thanh và đồng nghiệp.

Trong đồng bào Thái của Thanh, việc phụ nữ tham gia hoạt động, công tác xã hội chưa nhiều, vì vậy vừa đảm nhiệm vai trò Giám đốc Trung tâm Y tế, vừa là Bí thư Đảng uỷ cơ quan, đối với chị không dễ dàng. Khi tập thể đơn vị chị lãnh đạo gồm toàn những y, bác sĩ có kinh nghiệm công tác và tuổi đời đáng bậc cha, chú… Thanh phải tự vượt lên chính mình, xoá bỏ mặc cảm tự ti mình là cán bộ nữ, trẻ tuổi lại là người dân tộc thiểu số. Thời gian đầu nhận nhiệm vụ, bác sĩ Thanh gặp nhiều bỡ ngỡ. Trước kia chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, chị đã có kinh nghiệm, kiến thức được học ở nhà trường, nay bước sang một nhiệm vụ công tác hoàn toàn mới mẻ có vô vàn khó khăn. Một mặt tranh thủ sự giúp đỡ của người đi trước, một mặt đọc sách báo, cập nhật thông tin, chị quyết tâm áp dụng phương pháp quản lý mới ở Trung tâm, trong đó khởi đầu bằng việc thực hiện Nghị định 171, 172 của Chính phủ về việc quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn cấp huyện. Là Bí thư Đảng uỷ cơ quan, chị thường xuyên lồng ghép chương trình công tác chuyên môn với công tác xây dựng đảng. Việc lấy y đức làm chuẩn mực, kết quả khám chữa bệnh là trọng tâm trong bình xét, xếp loại đảng viên và danh hiệu thi đua của các chi bộ, tổ bộ môn, khoa, phòng đã trở thành nền nếp trong Trung tâm... Hưởng ứng cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, đồng chí Bí thư Đảng uỷ Thanh đã đề xuất nhiều hình thức, phương pháp học tập thiết thực và phù hợp. Ví như, đối với cán bộ chủ chốt và các trưởng khoa, phòng, việc học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là phải thường xuyên gương mẫu, lời nói đi đôi với việc làm chống tham nhũng, lãng phí; với các nhân viên y tế khác, là phải tận tình, chu đáo trong công tác chăm sóc sức khoẻ bệnh nhân. Trung tâm coi những ý kiến, đóng góp của bệnh nhân và người nhà bệnh nhân là một kênh thông tin quan trọng trong quản lý, đánh giá đội ngũ cán bộ, nhân viên.

Là cán bộ lãnh đạo, quản lý, chị Thanh luôn cố gắng có cái nhìn bao quát, toàn diện, chú ý quan sát tinh thần, thái độ của cán bộ, nhân viên trong Trung tâm đối với công việc. Nhờ đó, chị sớm có biện pháp khắc phục những biểu hiện tiêu cực dễ nảy sinh như bệnh công thần, địa vị... Đặc biệt, bằng nhiều phương pháp mềm mỏng, khéo léo và cương quyết, khi có những khúc mắc hay bất đồng trong tập thể, đồng nghiệp, chị chân thành, thẳng thắn trao đổi, góp ý. Nhiều người ban đầu chưa quen, dần dần cũng nể phục chị vì cái tâm sáng trong quan hệ với đồng nghiệp.

Hiểu rằng, làm công tác chăm sóc y tế cho nhân dân, quan trọng nhất đối với y, bác sĩ là trình độ chuyên môn giỏi và y đức. Nếu biết lựa chọn đúng người, đặt đúng nhiệm vụ công tác, chắc chắn sẽ phát huy sức mạnh tập hợp lực lượng của tập thể. Vì thế, bác sĩ Thanh mạnh dạn đề xuất với cấp uỷ và Ban giám đốc Trung tâm bố trí những bác sĩ giỏi, nhiệt tình, nhất là lực lượng trẻ, được đào tạo vào các vị trí chủ chốt, chủ động đào tạo, bồi dưỡng đủ tiêu chuẩn kết nạp vào Đảng. Trung tâm thực hiện tốt phương châm phát huy sáng kiến, phát hiện điển hình và bố trí cán bộ giỏi. Nhiều người trong số đó đã có cơ hội phát huy năng lực, sở trường và phát triển tốt. Cả Trung tâm cùng phát huy sức mạnh khối đoàn kết, thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ “Thầy thuốc như mẹ hiền”. Bản thân Bí thư Cầm Thị Thanh luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viên trong cơ quan và tự nhắc mình “mỗi đảng viên là một tấm gương đi đầu trong phòng, và chữa bệnh chăm sóc sức khỏe cho nhân dân...”.

Trong gia đình, bác sĩ Thanh là nàng dâu hiếu thảo, là người vợ, người mẹ đảm đang. Niềm vui được cứu, chữa bệnh cho bà con chòm xóm còn được nhân lên bởi niềm vui trong gia đình, khi 2 người con của chị đều chăm ngoan, học giỏi. Danh hiệu Người thầy thuốc mẹ hiền thật xứng đáng dành tặng cho bác sĩ Cầm Thị Thanh.