Làm theo Tư tưởng Hồ Chí Minh về cần, kiệm, liêm, chính ( 30/07/2019)


Cách đây 70 năm, Hồ Chí Minh với bút danh Lê Quyết Thắng đã công bố 4 bài báo về cần, kiệm, liêm, chính trên báo Cứu Quốc vào các ngày 30-5, 31-5, 1-6 và 2-6 năm 1949. Tư tưởng của Người vẫn nóng bỏng tính thời sự. Việc thực hành CẦN, KIỆM, LIÊM, CHÍNH trở nên cấp thiết trong bối cảnh Đảng ta đang đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Tư tưởng của Hồ Chí Minh về cần, kiệm, liêm, chính

Theo Hồ Chí Minh, “CẦN tức là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng dẻo dai”, “lười biếng là kẻ địch của chữ cần”(1). Việc thực hành CẦN không đơn giản chỉ siêng năng, chăm chỉ làm việc mà không có tính toán, làm hao tốn thời gian, sức lực. Chính vì thế, Hồ Chí Minh lưu ý: “Muốn cho chữ Cần có nhiều kết quả hơn, thì phải có kế hoạch cho mọi công việc. Nghĩa là phải tính toán cẩn thận, sắp đặt gọn gàng…Vì vậy, siêng năng và kế hoạch phải đi đôi với nhau. Kế hoạch lại đi đôi với phân công”(2). Người kêu gọi mọi người, mọi địa phương, mọi ngành đều cố gắng, đều siêng năng, đều phối hợp với nhau để thi đua ái quốc, “thì nước ta sẽ tiến bộ rất nhanh chóng”.

“KIỆM là thế nào? Là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi”(3). Theo Người, mọi người dân, công nhân, học sinh, chiến sỹ, cán bộ cần phải biết cách tổ chức công việc của mình để tiết kiệm thời gian, của cải, tiền bạc, vật liệu, sức lực… Các cơ quan tiết kiệm tiền công và của công để đỡ tốn ngân quỹ.

“LIÊM là trong sạch, không tham lam”(4). Người khẳng định: “Cán bộ phải thực hành chữ LIÊM trước, để làm kiểu mẫu cho dân”. “Tham tiền của, tham địa vị, tham danh tiếng, tham ăn ngon, sống yên đều là BẤT LIÊM...”(5). “Trước nhất là cán bộ các cơ quan, các đoàn thể, cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ. Dù to hay nhỏ, có quyền mà thiếu lương tâm là có dịp đục khoét, có dịp ăn của đút, có dịp “dĩ công vi tư”. “Pháp luật phải thẳng tay trừng trị những kẻ bất liêm, bất kỳ kẻ ấy ở địa vị nào, làm nghề nghiệp gì”(6). Người kết luận: “Một dân tộc biết CẦN, KIỆM, biết LIÊM, là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh tiến bộ”(7).

“CHÍNH nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đứng đắn. Ðiều gì không đứng đắn, thẳng thắn, tức là tà”. “CẦN, KIỆM, LIÊM là gốc rễ của CHÍNH. Nhưng một cây cần có gốc rễ, lại cần có ngành, lá, hoa, quả mới là hoàn toàn. Một người phải cần, kiệm, liêm, nhưng còn phải CHÍNH mới là người hoàn toàn”(8).

Người dạy đối với bản thân: “Tự mình phải chính trước, mới giúp được người khác chính. Mình không chính, mà muốn người khác chính là vô lý”. Đối với người: “Thái độ phải chân thành, khiêm tốn, phải thật thà đoàn kết. Phải học người và giúp người tiến bộ”. Đối với việc: “Việc thiện thì dù nhỏ mấy cũng làm. Việc ác thì dù nhỏ mấy cũng tránh”(9).

Thực hành cần, kiệm, liêm, chính trong thời gian gần đây

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cần, kiệm, liêm, chính đến nay vẫn còn nguyên giá trị. “Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính… Thiếu một đức thì không thành người”(10). Đặc biệt, bản thân Hồ Chí Minh là tấm gương mẫu mực về thực hành cần, kiệm, liêm, chính. Những tư tưởng và hành động của Người là nhất quán, truyền cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều thế hệ. Những lời dạy của Người luôn có sức lan tỏa, tác động sâu sắc ngày nay và mai sau.

Hiện nay, nhiều biểu hiện lệch lạc, không đúng với Tư tưởng Hồ Chí Minh về cần, kiệm, liêm, chính thể hiện suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên ở các mức độ khác nhau như sau:

Đối lập với CẦN là thiếu chăm chỉ, thiếu tích cực trong công việc, lười học tập, nghiên cứu… Một số cán bộ, đảng viên không nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ phân công, thiếu tâm huyết, tận tuỵ với công việc. Đặc biệt, có cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp thiếu tích cực giải quyết dứt điểm các vấn đề phức tạp, bức xúc, tình huống khó khăn, bất cập trong địa phương, lĩnh vực mình phụ trách. Một bộ phận cán bộ, đảng viên thể hiện ngại học tập, tích lũy tri thức, cập nhật kiến thức mới và lười nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, lười học tập Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Đối lập với KIỆM là xa xỉ, lãng phí, thất thoát tiền bạc, công quỹ, tài sản, ngân sách nhà nước, đất đai, tài nguyên. Đầu tư công tràn lan, hiệu quả thấp hoặc không hiệu quả. Mua sắm, sử dụng tài sản công vượt quy định, chi tiêu công quỹ tùy tiện, vô nguyên tắc. Sử dụng lãng phí nguồn nhân lực, phí phạm thời gian lao động. Sống xa hoa, phung phí...

Đối lập với LIÊM là tham tiền của, địa vị, biến của công thành của tư, tham ô, tham nhũng, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trục lợi. Lạm dụng chức vụ, quyền hạn được giao để dung túng, bao che, tiếp tay cho tham nhũng, tiêu cực. Chạy chức, chạy quyền...

Đối lập với CHÍNH là thiếu thẳng thắn, không đúng đắn, mờ ám, bon chen… Nhiều cán bộ, đảng viên thể hiện cá nhân chủ nghĩa, sống ích kỷ, thực dụng, cơ hội, vụ lợi, chỉ lo thu vén cá nhân, không quan tâm đến lợi ích tập thể, ganh ghét, đố kỵ, so bì, tị nạnh, không muốn người khác hơn mình. Trong phê bình nể nang, né tránh, ngại va chạm, thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh; lợi dụng phê bình để nịnh bợ, lấy lòng nhau hoặc vu khống, bôi nhọ, chỉ trích, phê phán người khác với động cơ cá nhân không trong sáng. Một số cán bộ lãnh đạo, quản lý sử dụng quyền lực được giao để phục vụ lợi ích cá nhân hoặc để người thân, quen lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để trục lợi bất chính.

Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước ban hành nhiều nghị quyết, quy định nhằm thực hành cần, kiệm, liêm, chính trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế sâu rộng. Từ đầu nhiệm kỳ khóa XII tới đầu năm 2019, Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành 45 nghị quyết, chỉ thị, quy định, kết luận về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và phòng, chống tham nhũng, nhất là các quy định về chống suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; về phát hiện, xử lý các vụ việc, vụ án tham nhũng; bảo vệ người phát hiện tố giác, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Quốc hội thông qua 45 luật, pháp lệnh, 46 nghị quyết; Chính phủ ban hành 511 nghị định, 413 nghị quyết, 160 quy định nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống xã hội góp phần phòng ngừa tiêu cực, tham nhũng, lãng phí. Các công cụ, chế tài thực thi cần, kiệm, liêm, chính được ban hành bước đầu có tác động tích cực xử lý vi phạm của cán bộ, đảng viên liên quan tới cần, kiệm, liêm, chính. Từ đầu nhiệm kỳ khóa XII tới đầu năm 2019, Đảng, Nhà nước đã thi hành kỷ luật 53.306 cán bộ, đảng viên với hơn 60 cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý, trong đó có 11 nguyên ủy viên Trung ương và 5 ủy viên Trung ương. Ngành Thanh tra, Kiểm toán đã kiến nghị thu hồi, xử lý tài chính gần 319.000 tỷ đồng, hơn 7.200ha đất; kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với 5.932 tập thể và nhiều cá nhân; chuyển cơ quan điều tra xử lý 311 vụ, 481 đối tượng.

Nhiều sai phạm được phát giác, gây thất thoát, thua lỗ lớn tiền của, tài sản của Nhà nước như vụ Mobifone mua 95% cổ phần của AVG; cổ phần hóa cảng Quy Nhơn; các dự án, gói thầu liên quan tới Đinh Ngọc Hệ; các vụ án lớn do lạm quyền trong thi hành công vụ, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng tại Tổng Công ty Cổ phần Xây lắp dầu khí Việt Nam (PVC), Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), các vụ án Phạm Công Danh, Hứa Thị Phấn, Trần Phương Bình tại DongA Bank… Nhiều vụ án “tham nhũng vặt” bị xử lý ở Nghệ An, Bến Tre, Vĩnh Long, Bình Định, Phú Yên, Đồng Nai, Đắk Lắk, Thừa Thiên - Huế, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính…

Đó là một số kết quả trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tuy nhiên, tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa được đẩy lùi, có mặt, có bộ phận còn diễn biến tinh vi, phức tạp hơn; tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn nghiêm trọng, tập trung vào số đảng viên có chức vụ trong bộ máy nhà nước… Nhiều cán bộ, đảng viên, trong đó có người đứng đầu chưa thể hiện tính tiên phong, gương mẫu; còn biểu hiện quan liêu, cửa quyền, chưa thực sự sâu sát thực tế, cơ sở. Việc thực hành cần, kiệm, liêm, chính theo Tư tưởng Hồ Chí Minh còn nhiều hạn chế, bất cập. Tình trạng này xuất phát từ nhiều lý do, trong đó có căn nguyên gắn với thể chế, tổ chức, con người. Cụ thể: Các thể chế bảo đảm hiệu lực thực thi cao về cần, kiệm, liêm, chính chưa được xây dựng đầy đủ và hoàn thiện kịp thời, đồng bộ. Một số luật được Quốc hội phê chuẩn nhưng chưa có các quy định hướng dẫn thi hành, ví dụ Luật Phòng, chống tham nhũng 2018, Luật Tố cáo sửa đổi… Tiến độ điều tra, truy tố, xét xử các vụ án, xác minh vụ việc còn chậm so với yêu cầu. Công tác phát hiện, xử lý tham nhũng ở địa phương, cơ sở còn hạn chế. Ý thức và trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng chưa cao trong việc lãnh đạo, chỉ đạo thực hành cần, kiệm, liêm, chính. Còn có hiện tượng hô khẩu hiệu, làm theo Tư tưởng Hồ Chí Minh một cách hình thức, chưa gắn với nhiệm vụ chính trị của các cấp ủy, tổ chức đảng. Nhiều quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước được tổ chức triển khai kém hiệu quả, thiếu kịp thời, chưa gắn với kiểm tra, giám sát đầy đủ, chế tài xử lý thiếu nghiêm minh. Trách nhiệm gương mẫu của cán bộ, đảng viên yếu kém. Nói không đi đôi với làm, mất uy tín bản thân, mất lòng tin của cấp dưới và quần chúng nhân dân.

Đẩy mạnh thực hành cần, kiệm, liêm, chính trong tình hình mới

Việc xây dựng các giải pháp tăng cường thực hành cần, kiệm, liêm, chính cần phải cụ thể hóa Tư tưởng Hồ Chí Minh phù hợp với tình hình hiện nay, tránh giáo điều, rập khuôn máy móc. Trên cơ sở đó, cần thực hiện một số giải pháp quan trọng sau:

Thứ nhất, tiếp tục đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện thể chế liên quan tới thực hành cần, kiệm, liêm, chính.

Chú trọng xây dựng, hoàn thiện các thể chế về quản lý kinh tế - xã hội và phòng, chống tham nhũng, nhất là những nội dung liên quan tới phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong thực hiện các Nghị quyết Trung ương 4, 5, 6, 7, 8 (khóa XII), các quy định kiểm soát quyền lực để phòng, chống tham nhũng.

Tổ chức thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 27-CT/TW ngày 10-1-2019 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo vệ người phát hiện, tố giác người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Theo phân công, các cơ quan, ban, bộ, ngành chức năng kịp thời thể chế hóa thành những quy định, hướng dẫn để Chỉ thị sớm có hiệu lực trong cuộc sống. Kịp thời sửa đổi một số luật liên quan như Luật Đất đai, Luật Đầu tư công, Luật Cán bộ, Công chức, Luật Viên chức… Ban hành các quy định hướng dẫn thi hành Luật Phòng, chống tham nhũng 2018. Tích cực triển khai hiệu quả Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí… Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí cần phải coi là nhiệm vụ thường xuyên từ chủ trương, đường lối, cơ chế, chính sách đến tổ chức thực hiện gắn với kiểm tra, giám sát. Công khai các hoạt động quản lý và sử dụng ngân sách, vốn, tài sản nhà nước, lao động, thời gian lao động và tài nguyên là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm thực hành tiết kiệm, ngăn chặn, phòng ngừa lãng phí. Thực hiện phân cấp quản lý, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu, cán bộ, công chức, viên chức trong cơ quan, tổ chức để thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tiêu cực.

Thứ hai, thực hiện quyết liệt, đồng bộ các quy định về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên trong hệ thống chính trị.

Các cấp ủy, tổ chức đảng cần nhận thức rõ tầm quan trọng và ý nghĩa của các quy định nêu gương, từ đó đề ra quyết định lãnh đạo, chỉ đạo phù hợp để làm cho nêu gương trở thành việc làm tự giác, thường xuyên và nếp văn hóa của mỗi cán bộ, đảng viên. Trách nhiệm nêu gương là đề cao ý thức trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu, là cam kết chính trị của cán bộ, đảng viên đối với chính mình và đối với toàn Đảng, toàn dân. Chủ động xin từ chức khi thấy mình không còn đủ điều kiện, năng lực, uy tín thực hiện nhiệm vụ.

Cán bộ, đảng viên giữ chức vụ càng cao càng phải gương mẫu nêu gương mọi mặt, trước hết là cần, kiệm, liêm, chính. Những người đứng đầu phải thực sự tiên phong, mẫu mực để cấp dưới làm theo. Hồ Chí Minh đã từng dạy: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”(11). Tất cả đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp phải thực sự cầu thị, tự giác, trung thực, chân thành, công tâm, không hữu khuynh; thẳng thắn đấu tranh bảo vệ lẽ phải, bảo vệ người tốt. Cán bộ, đảng viên nêu cao ý thức trách nhiệm, tận tụy với công việc; chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; tích cực học tập, nghiên cứu, tiếp thu và vận dụng có hiệu quả các thành tựu khoa học - công nghệ hiện đại, phát huy sáng tạo, nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động thực tiễn. Tránh lãng phí công quỹ, tài sản, phương tiện, nhân lực và thời gian làm việc; sống xa hoa, tiêu dùng hoang phí, phô trương. Thực hành tốt CẦN, KIỆM.

Cán bộ, đảng viên tiên phong trong việc đấu tranh phòng, chống chủ nghĩa cá nhân, cục bộ, bản vị và tham nhũng, hối lộ dưới mọi hình thức; chống chạy chức, chạy quyền và để người khác lợi dụng chức vụ, quyền hạn, uy tín để trục lợi cá nhân. Thực hành tốt LIÊM, CHÍNH.

Thứ ba, tăng cường hiệu lực các chế tài xử lý vi phạm của cán bộ, đảng viên trong hệ thống chính trị.

Tuân thủ triệt để yêu cầu căn bản trong xử lý vi phạm, kỷ luật là tất cả cán bộ, đảng viên đều bình đẳng trước pháp luật của Nhà nước, kỷ luật của Đảng. Cán bộ, đảng viên ở bất cứ cương vị nào, khi vi phạm kỷ luật của Đảng và Nhà nước đều phải bị xem xét, xử lý kỷ luật nghiêm minh, kịp thời. Cần phải thực hiện nhất quán không có vùng cấm, không có trường hợp ngoại lệ ở bất cứ cấp nào, nơi nào. Thực thi đồng bộ và thống nhất các quy định của Nhà nước và của Đảng về xử lý vi phạm đối với cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả, đẩy nhanh tiến độ xử lý các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã được khởi tố; chú trọng phát hiện, xử lý kịp thời các vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực mới.

-----

(1), (2), (3), (4), (5), (6), (7), (8), (9), (10), (11) Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG-ST, H.2011, tập 6, tr.118, tr.122, tr.126, tr.127, tr.128, tr.129, tr.131, tr.117; tập 1, tr.284.


PGS, TS. Vũ Thanh Sơn
Phó Vụ trưởng Phụ trách Vụ Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, Ban TCTƯ
Các bài tiếp
Tác giả : Phương Anh. Đăng ngày: 30/07/2019
Tác giả : trần phương. Đăng ngày: 30/07/2019
Tác giả : PHẠM VĂN PHONG - PHẠM THỊ THU HẰNG. Đăng ngày: 30/07/2019
Tác giả : Thanh Xuân. Đăng ngày: 30/07/2019
Tác giả : Phan Nam. Đăng ngày: 30/07/2019
Tác giả : Lan Phương. Đăng ngày: 30/07/2019
Tác giả : Xuân Vinh. Đăng ngày: 30/07/2019
Tác giả : MẠNH BÌNH. Đăng ngày: 30/07/2019
Tác giả : PHẠM GIANG. Đăng ngày: 30/07/2019
Chiều ngày 28-3-2020, Vụ Tổ chức - Cán bộ cơ quan Ban Tổ chức Trung ương đã tổ chức thành công Đại hội chi bộ, nhiệm kỳ 2020-2022. Đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương tham dự và phát biểu ý kiến tại Đại hội với tư cách đảng viên sinh hoạt tại Chi bộ.
VIDEO CLIPS
Tra cứu tạp chí in trước năm 2010: