Bác sỹ của những bệnh nhân tật nguyền ( 30/07/2019)

Gần 30 năm qua, bác sĩ Nguyễn Nguyệt Nhã - nguyên Phó Khoa Sọ mặt - Tạo hình, Bệnh viện Nhi Trung ương (ảnh bên) luôn kiên trì và tận tụy với những chương trình phẫu thuật dị tật vùng mặt miễn phí cho bệnh nhi nghèo, giúp các em thực hiện ước mơ lớn lao nhất trong cuộc đời là tìm lại hình hài trọn vẹn, có thêm nhiều nụ cười và bớt những cơn đau.

                                                Hải Thanh

Hành trình của yêu thương, sẻ chia

Được đánh giá là người có đôi bàn tay vàng trong phẫu thuật tạo hình vùng hàm mặt, từ năm 1991 đến năm 2013, khi đang công tác tại Bệnh viện Nhi Trung ương, bác sĩ Nhã đã tham gia nhiều chương trình phẫu thuật từ thiện do Bệnh viện hợp tác với các tổ chức y tế lớn trên thế giới như Tổ chức Openration Smile American (Mỹ), Tổ chức Interplast Holand (Hà Lan), Đoàn phẫu thuật tạo hình Globe Care (Hàn Quốc)… Bà chính là người đã kết nối với chuyên gia phẫu thuật Mỹ Joseph M. Rosen và góp phần quan trọng trong việc thành lập Dự án RICE chuyên phẫu thuật dị tật miễn phí cho trẻ em nghèo Việt Nam.

Cho đến bây giờ, bác sĩ Nhã không thể nào quên những ngày đầu tiên thành lập Dự án cách đây đã 18 năm. Đó là năm 2001, có nhiều bệnh nhi bị u máu lớn, dị tật vành tai, dị tật lép mặt, khe hở chéo mặt đến khám ở Bệnh viện Nhi, nhưng điều kiện lúc đó chưa thể phẫu thuật được cho các ca bệnh nặng và khó.

Những gương mặt đầy khiếm khuyết, dị dạng của các em ám ảnh bác sĩ Nhã vào tận giấc ngủ. Thương những em bé phải chịu thiệt thòi, bà ngày đêm suy nghĩ làm thế nào để giúp được cho các em bớt đi những đau đớn phải chịu trên cơ thể tật nguyền. Nghĩ là làm, bà đã cầm bệnh án của các em đi gặp các đoàn bác sĩ phẫu thuật của Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ. Mặc dù các chuyên gia nước ngoài đều đưa ra hướng điều trị, nhưng tất cả đều từ chối phẫu thuật cho các em.

Không bỏ cuộc, bác sĩ Nhã tiếp tục tìm kiếm sự trợ giúp để có thể cứu sống các em nhỏ đang ngày ngày phải chịu đau đớn. May mắn đã đến khi bác sĩ Nhã biết được bác sĩ Joseph M. Rosen - chuyên gia phẫu thuật tái tạo và tạo hình hàng đầu của Mỹ đang phẫu thuật từ thiện ở Việt Nam. Bà lập tức gửi bệnh án cho bác sĩ Rosen và thỉnh cầu ông giúp đỡ. Vị bác sĩ người Mỹ đã mang theo bệnh án của các em nhỏ sang Mỹ với lời hứa sẽ lưu tâm đến các trường hợp này.

Thật bất ngờ, 3 tháng sau, bác sĩ Rosen đã quay lại Việt Nam, thành lập Dự án RICE Việt Nam phối hợp với Bệnh viện Nhi Trung ương để phẫu thuật cho các bệnh nhi mắc dị tật vùng mặt, tay chân. Cũng từ đó, Dự án Rice ra đời.

Chuyên gia người Mỹ chia sẻ, sở dĩ ông đặt tên dự án là RICE - nghĩa là “hạt gạo”, vì lúa gạo rất có ý nghĩa ở một nước có truyền thống trồng lúa như Việt Nam. Và còn bởi ông từng đọc bài thơ “Nghe tiếng giã gạo” của Chủ tịch Hồ Chí Minh và rất ấn tượng với hình ảnh hạt gạo trong bài thơ.

Đã 18 năm nay, bác sĩ Nhã và Giáo sư Rosen vẫn trao đổi chuyên môn qua thư điện tử. Và cũng từng ấy thời gian, đều đặn mỗi năm một lần, Giáo sư Rosen sử dụng những ngày nghỉ phép ở Đại học Y khoa Geisel, Dartmouth (Mỹ) để đến Việt Nam, gặp lại nữ đồng nghiệp đầy nhiệt huyết, cùng chữa lành những gương mặt chẳng vẹn toàn của nhiều em nhỏ.

Năm 2013, khi nghỉ hưu tại Bệnh viện Nhi Trung ương, bác sĩ Nhã làm việc tại một bệnh viện tư. Cảm mến người nữ đồng nghiệp Việt Nam luôn luôn hết lòng vì người bệnh, Giáo sư Rosen muốn tiếp tục được đồng hành cùng bác sĩ Nhã, nhờ đó mà Dự án RICE vẫn được duy trì. Được sự hỗ trợ của Ban Giám đốc Bệnh viện tư này, bác sĩ Nhã vẫn nhiệt tình tham gia các ca phẫu thuật cho các bệnh nhi bị dị tật vành tai và dị tật khó vùng hàm mặt, tìm lại tiếng cười cho các em nhỏ đáng thương.

Khi được hỏi làm thế nào để bà có thể sắp xếp, cân bằng công việc hợp lý, hiệu quả, bác sĩ Nhã chia sẻ: Việc cơ quan nhiều, có những đợt phẫu thuật từ thiện kéo dài nhiều ngày, mình là đảng viên, tổ trưởng tổ đảng, phải phát huy vai trò nêu gương, sắp xếp mọi việc khoa học, làm ngày chưa xong thì phải làm đêm. Rồi việc gia đình, con cái. Nhưng tất cả mọi việc đều xuất phát từ cái tâm và nhiệt huyết. Khi bạn có hai thứ đó, bạn sẽ có cách làm phù hợp. Có những khi phải có những hy sinh lặng thầm để đổi lấy nụ cười cho những em thơ.

Nói về công việc hiện tại khi đã nghỉ hưu, bác sĩ Nhã cười hiền: Còn sức, tôi sẽ cố gắng để giúp đỡ cho các em. Bởi thế, không quản ngày đêm, bà vừa là người bác sĩ tận tâm, đầy nhiệt huyết trong những hành trình thiện nguyện của bệnh viện, sát sao với bệnh tình của bệnh nhân từ khâu khám sàng lọc, phẫu thuật, theo dõi hậu phẫu đến tái khám. Vừa là người chị, người mẹ, người cô tận tình giải đáp, ân cần hướng dẫn người nhà bệnh nhân chăm sóc con em họ, dõi theo từng biến đổi trên gương mặt bệnh nhân. Bởi cả cuộc đời này, bác sĩ Nhã là bác sĩ của những bệnh nhân tật nguyền. Và hành trình bác sĩ Nhã đến Dự án Rice là hành trình của trái tim đầy yêu thương, sẻ chia.

Tái sinh những cuộc đời

Tham gia nhiều chương trình phẫu thuật từ thiện, bác sĩ Nhã nhận thấy có rất nhiều trẻ em Việt Nam bị dị tật bẩm sinh vùng hàm mặt, phải sống cuộc sống thiệt thòi, đau đớn. Có em bé sinh ra chẳng có mũi phải thở bằng miệng, nhiều em chẳng có cằm, hoặc không có tai và chưa một lần được nghe thấy âm thanh cuộc sống… Việc điều trị cho các em chẳng ca nào giống ca nào, thậm chí rất nhiều ca chưa có tiền lệ. Bởi vậy, hành trình chữa bệnh từ thiện của bác sĩ Nhã cũng song song với việc học tập không ngừng để cập nhật kiến thức và nâng cao tay nghề. Với kinh nghiệm học hỏi được trong gần 30 năm tham gia phẫu thuật cùng các chuyên gia trong và ngoài nước, cùng những kiến thức lĩnh hội được trong thời gian học tập và làm việc tại Trung tâm Sọ mặt Bệnh viện Changgung Menorial (Đài Loan), tại Đại học Y Paris VI (Pháp), Đại học Yonsei, Seoul (Hàn Quốc), bác sĩ Nhã thường trực tiếp phẫu thuật các ca dị tật khó đòi hỏi cao về chuyên môn. Nhiều người gọi bà là “bác sĩ của những người tật nguyền”, bởi những bệnh nhân tìm đến bà đều nghèo và mắc dị tật đáng thương.

Mở chiếc Ipad lưu giữ hình ảnh người bệnh trước và sau khi phẫu thuật, bác sĩ Nhã kể cho tôi nghe chuyện về các bệnh nhân. Bà vẫn có thói quen ngắm lại những gương mặt thân thương của bệnh nhân khi họ đã có đôi tai, có chiếc cằm, hay có thêm con mắt thứ 2, có chiếc mũi trên mặt, lấy đó làm động lực tiếp tục công việc phẫu thuật từ thiện bao năm qua. Mấy chục năm gắn bó với nghề là ngần ấy thời gian bác sĩ Nhã sống với những cung bậc cảm xúc của những bệnh nhân nhi yếu đuối và gia đình họ. Có lo lắng, đau đớn, giằng xé và rồi cảm xúc vỡ òa khi được thấy nụ cười, giọt nước mắt hạnh phúc. Bao nhiêu cảm xúc ùa về khi được hỏi về kỷ niệm với nghề. Khó có thể đong đếm, nhớ hết được những gì bà đã trải qua nhưng có lẽ những nỗ lực để tái sinh cuộc đời của những bệnh nhân tật nguyền vẫn luôn in dấu trên gương mặt người bác sĩ có trái tim nhân hậu. Bà kể: 18 năm đã qua, nhưng bà Nguyễn Nguyệt Nhã vẫn nhớ bé Mai ngày đầu đến Bệnh viện Nhi Trung ương. Khi đó, Mai mới 2 tháng tuổi, bé nhỏ và yếu ớt. Một khối u máu rất lớn đã choán toàn bộ phần mắt phải và thái dương phải của Mai, máu từ khối u rỉ ra khiến bé vô cùng đau đớn. Trước đó, bố mẹ vay mượn tiền đưa Mai đi khám ở nhiều nơi, nhưng đến đâu cũng chỉ nhận được những cái lắc đầu vì khối u máu lớn mà con thì nhỏ quá.

Thương con mới sinh ra đã chịu thiệt thòi, bác sĩ Nhã đã phẫu thuật và điều trị từ thiện cho Mai trong suốt một thời gian dài. Mai ngoan lắm, dù còn nhỏ nhưng dường như Mai hiểu được nỗi lo lắng, niềm thương cảm và sự tận tâm mà bác sĩ Nhã dành cho con, nên không quấy khóc. Khối u không rỉ máu nữa, dần tiêu đi. Điều may mắn nhất là bác sĩ Nhã đã giữ lại được con mắt bên phải và phẫu thuật tạo mí mắt cho Mai. Giờ đây, Mai giờ đã trở thành thiếu nữ xinh xắn, trưởng thành. Đối với bác sĩ Nhã, còn hạnh phúc nào hơn thế. Cũng từ trường hợp của bé Mai, bác sĩ Nhã chuyên tâm nghiên cứu và điều trị u máu ở trẻ em, đã cứu chữa và trả lại khuôn mặt lành lặn cho rất nhiều em nhỏ…

Còn nhớ những lần phẫu thuật cho hai chị em Vi Thị Phú và Vi Đức Lương ở Thái Nguyên. Nhìn thấy Phú lần đầu tiên trong đợt mổ từ thiện năm 2018, bác sĩ Nhã không thể nghĩ cô bé đã 21 tuổi. Bởi cơ thể Phú nhỏ bé, gầy yếu, mắc đa dị tật, gương mặt lép hẳn một bên, lệch cổ, lệch xương sống. Ngày ngày chống chọi với những cơn đau ốm liên miên, dày vò khiến Phú gầy gò, nhỏ bé nhiều so với độ tuổi của mình. Nỗi đau không chỉ dừng lại ở đó, em Lương của Phú năm nay học lớp 7, hằng ngày đến lớp với khuôn mặt méo xẹo do liệt dây thần kinh số 7. Nhìn hai đứa con tật nguyền sống trong đau yếu và buồn tủi, bố mẹ hai em nhiều đêm phải gạt nước mắt vì bất lực khi gia cảnh nghèo khó không có tiền chạy chữa cho con. Chứng kiến bất hạnh quá lớn của gia đình có hai con tật nguyền, bác sĩ Nhã không khỏi xúc động. Bà vẫn luôn nghĩ phải làm điều gì đó để giúp gia đình hai em vơi bớt nỗi đau quá lớn. Bởi vậy, khi được xuống Hà Nội và được bác sĩ Nhã cùng các chuyên gia phẫu thuật tạo hình của Tổ chức RICE (Mỹ), Tổ chức Facing the World (Anh quốc) khám và phẫu thuật miễn phí, hai chị em Phú như được sống một cuộc sống khác. Đợt phẫu thuật đầu tiên vào tháng 5-2018, bác sĩ Nhã cùng các chuyên gia nước ngoài ghép xương sọ và tạo hình lép mặt cho Phú. Đến tháng 10, Phú được phẫu thuật giải phóng gân cơ.

Tháng 3-2019, cả hai chị em Phú cùng được phẫu thuật để chỉnh dần những dị tật trên khuôn mặt, hình hài trở nên cân đối hơn rất nhiều. Ngày hai chị em Phú ngắm mình trong gương và mỉm cười thì bố mẹ hai em đã khóc, bác sĩ Nhã cũng khóc trước niềm hạnh phúc của cả gia đình Phú.

“Giờ thì cậu bé Lương tự tin đến lớp mỗi ngày, còn Phú sức khỏe đã tốt hơn, tập tành bán buôn với quầy hàng tạp hóa nhỏ để đỡ đần bố mẹ”, bác sĩ Nhã nở nụ cười khi nói về cuộc sống mới của chị em Phú.

Giờ đây, ở tuổi 62, sau những lúc miệt mài trong phòng mổ, bác sĩ Nhã trở về bên gia đình với cuộc sống giản dị và khiêm nhường. Bà vẫn sinh hoạt đảng đều đặn ở Chi bộ đảng số 5, phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy và tích cực tham gia các hoạt động của tổ dân phố. Bà con khu phố đã quen với việc bác sĩ Nhã đi đâu cũng hỏi thăm về những bệnh nhân nhi tật nguyền vùng mặt để thăm khám, tư vấn và phẫu thuật miễn phí cho các em. Với trái tim nhân ái, sẻ chia, bác sĩ Nguyễn Nguyệt Nhã đã, đang và sẽ tiếp tục hành trình thiện nguyện trong những ca phẫu thuật từ thiện để tạo nên những đổi thay, tái sinh những nụ cười hạnh phúc.


Minh Anh
Chiều ngày 27-3, tại Hà Nội, Chi bộ Vụ Chính sách cán bộ (Đảng bộ cơ quan Ban Tổ chức Trung ương) tổ chức Đại hội nhiệm kỳ 2020-2022. Đồng chí Dương Minh Đức, Phó Bí thư Đảng ủy cơ quan, Vụ trưởng Vụ Tổ chức - Cán bộ cơ quan dự và phát biểu chỉ đạo Đại hội.
VIDEO CLIPS
Tra cứu tạp chí in trước năm 2010: