Hướng tới Đại hội XIII của Đảng: Cách mạng muốn tiến lên cần một triết lý hành động, một lý luận chân chính chỉ đường Kỳ 4: Chống chủ nghĩa cá nhân trong công tác nhân sự ( 21/09/2020)

      

Trong lễ mít tinh kỷ niệm lần thứ 120 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5-1890 - 19-5-2010) và 20 năm ngày UNESCO công nhận Người là “Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hoá kiệt xuất của Việt Nam” tại Đại sứ quán Việt Nam ở Pháp tối 14-5-2010, Phó Tổng giám đốc UNESCO Hans D’Orville trong bài tham luận của mình, đã nói: “Người thầy thực sự phải là người giải phóng và nhà giải phóng thực thụ cũng chính là người thầy”. Hồ Chí Minh là một người THẦY như thế! Người là người thầy của hôm qua, hôm nay và mai sau.

Hồ Chí Minh là người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, người thầy về xây dựng một đảng cách mạng chân chính; người khai sinh ra nhà nước kiểu mới của Việt Nam và là kiến trúc sư lỗi lạc của nền hành chính nhà nước. Người từng nói: Đảng không phải là một tổ chức để thăng quan phát tài. Đảng phải vì nhân dân mà chiến đấu, hy sinh, làm cho Tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng. Do vậy mỗi đảng viên, cán bộ phải thường xuyên rèn luyện, nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân...

Chủ nghĩa cá nhân dẫn người ta đến một cuộc sống thấp hèn “không có dũng khí cách mạng, ít lo nghĩ về trách nhiệm của mình, không quyết tâm vươn lên phía trước. Họ hững hờ như người không có lý tưởng, đến đâu hay đến đó, qua tháng, qua ngày…”(1). “Do chủ nghĩa cá nhân mà ngại gian khổ, khó khăn, sa vào tham ô, hủ hóa, lãng phí, xa hoa. Họ tham danh trục lợi, thích địa vị quyền hành. Họ tự cao tự đại, coi thường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán chuyên quyền. Họ xa rời quần chúng, xa rời thực tế, mắc bệnh quan liêu mệnh lệnh.

Cũng do chủ nghĩa cá nhân mà mất đoàn kết, thiếu tính tổ chức, tính kỷ luật, kém tinh thần trách nhiệm, không chấp hành đúng đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, làm hại đến lợi ích của cách mạng, của nhân dân.

Tóm lại, do chủ nghĩa cá nhân mà phạm nhiều sai lầm”(2).

Nhiều lần Hồ Chí Minh chỉ rõ: Chủ nghĩa cá nhân là “tư tưởng mẹ” đẻ ra nhiều tư tưởng xấu, trái với đạo đức cách mạng và đạo đức công dân. Người viết: “Chủ nghĩa cá nhân đẻ ra trăm thứ bệnh nguy hiểm: quan liêu, mệnh lệnh, bè phái, chủ quan, tham ô, lãng phí… Nó trói buộc, nó bịt mắt những nạn nhân của nó, những người này bất kỳ việc gì cũng xuất phát từ lòng tham muốn danh lợi, địa vị cho cá nhân mình, chứ không nghĩ đến lợi ích của giai cấp, của nhân dân. Chủ nghĩa cá nhân là một kẻ địch hung ác… Người cách mạng phải tiêu diệt nó”(3).

 1. Quan liêu, con đẻ của chủ nghĩa cá nhân - nguồn gốc của mọi thói hư tật xấu trong bộ máy công quyền

 Chủ tịch Hồ Chí Minh giải thích đầy đủ về quan liêu, nội hàm của nó bao quát rộng. Người chỉ rõ: “Quan liêu là xa rời quần chúng, không đi sâu đi sát, không hiểu rõ lai lịch, tư tưởng và công tác của cán bộ mình. Không lắng nghe ý kiến của quần chúng. Sợ phê bình và tự phê bình. Tác phong của những “ông quan liêu” là thiếu dân chủ, không giữ đúng nguyên tắc lãnh đạo tập thể, cá nhân phụ trách”(4). Bệnh quan liêu đã làm tiêu vong sự nghiệp của nhiều chính khách và chế độ chính trị. Bệnh quan liêu làm tha hóa phẩm chất tốt đẹp của cán bộ và cơ quan nhà nước, làm cho dân sợ, oán ghét và khinh thường. Quan liêu thường đi đôi với mệnh lệnh, hống hách. Vì vậy, Hồ Chí Minh thường gọi chung là quan liêu mệnh lệnh. Người cho rằng cán bộ mắc bệnh quan liêu thực chất chỉ là những kẻ giả dối “làm láo, báo cáo hay”, những nhà dân chủ giả hiệu “miệng thì nói dân chủ nhưng làm việc thì theo lối “quan” chủ. Miệng thì nói “phụng sự quần chúng” nhưng họ làm trái ngược với lợi ích của quần chúng, trái ngược với phương châm, chính sách của Đảng và Chính phủ”(5).

Một trong những nguyên nhân làm sụp đổ Liên bang Cộng hòa XHCN Xô-viết là bệnh quan liêu. Điều này đã được V.I.Lê-nin cảnh báo từ đầu thế kỷ XX: “Toàn bộ công việc của tất cả cơ quan kinh tế của chúng ta bị khốn khổ trước hết vì bệnh quan liêu. Nếu có cái gì làm tiêu vong chúng ta thì chính là cái đó”(6).

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp chuyển sang giai đoạn cuối, miền Bắc cũng bước vào thời kỳ xây dựng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nghiêm khắc nhắc nhở: “… Vì những người và những cơ quan lãnh đạo mắc bệnh quan liêu thành thử có mắt mà không thấy suốt, có tai mà không nghe thấu, có chế độ mà không giữ đúng, có kỷ luật mà không nắm vững. Kết quả là những người xấu, những cán bộ kém tha hồ tham ô, lãng phí. Thế là bệnh quan liêu đã ấp ủ, dung túng, che chở cho nạn tham ô, lãng phí. Vì vậy muốn trừ sạch nạn tham ô, lãng phí, thì trước mắt phải tẩy sạch bệnh quan liêu”(7).

2. Tính cấp bách của việc chống bệnh quan liêu

Chúng ta đều biết, sau khi giành được chính quyền, toàn bộ vấn đề lãnh đạo, quản lý xây dựng đất nước là để hiện thực hóa những mục tiêu, lý tưởng cao đẹp của Đảng: xây dựng nước Việt Nam giàu mạnh, dân chủ, công bằng, tự do, hạnh phúc…

Lãnh đạo và quản lý là khoa học và nghệ thuật tác động đến con người, nó thực thi quyền chỉ huy, điều hành đất nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Muốn lãnh đạo, quản lý có hiệu lực và hiệu quả thì chủ thể lãnh đạo, quản lý phải làm giàu trí tuệ của mình bằng hai nguồn tri thức: Tri thức khoa học tiên tiến và sự hiểu biết thấu đáo tình hình thực tiễn. Cả hai nguồn ấy đều là khả năng tiếp nhận và xử lý thông tin để đưa ra quyết định đúng. Nhưng do quan liêu nên người (cá nhân, nhóm, tập thể) có quyền ra quyết định, hoặc do chủ quan tự mãn không chịu lắng nghe và học hỏi, hoặc do không sâu sát thực tế, lối làm việc bàn giấy nên “chủ quan, duy ý chí”, không nắm vững quy luật, đưa tới việc có những quyết định sai lầm.

Từ Đại hội VI tới nay, trong nhiều nghị quyết của Đảng đã chỉ ra những thiếu sót trong chủ trương, chính sách quản lý kinh tế - xã hội nhưng do bệnh quan liêu nên hầu như ở các cấp, các ngành, trên tất cả các lĩnh vực đều vẫn còn những sai lầm, khuyết điểm. Biết bao dự án treo, quy hoạch treo, dự án không có hiệu quả, đầu tư xây dựng nhà máy, công trình mang tính hình thức, chạy theo số lượng, phong trào. Cơ chế quản lý thiếu đồng bộ, không có sự phân công rành mạch và không có sự phối hợp nhịp nhàng nên đã tạo ra lỗ hổng để cho tệ lãng phí, tham nhũng có cơ hội phát sinh và lây lan. Số tiền lãng phí, thất thoát, tham nhũng lên tới hàng ngàn tỷ đồng, không những gây tổn hại cho công quỹ mà còn gây ra khốn khó cho một bộ phận dân cư (như việc quy hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chuyển giao công nghệ cho nông dân, việc giải tỏa, đền bù, di dân, tái định cư… không đúng), hơn thế nó còn gây tác hại đến cả chủ quyền và an ninh quốc gia. Sâu xa hơn, tổn thất hơn là làm mất lòng tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, nguy cơ đe dọa tới sự tồn vong của Đảng và chế độ.

Lãnh đạo, quản lý đòi hỏi phải kiểm tra, phải nắm được thực chất tình hình, phải biết và xử lý các thông tin để kịp thời phản hồi, điều chỉnh, bổ sung, sửa đổi, bãi bỏ những quyết định, chủ trương, chính sách không đúng, không còn phù hợp với thực tiễn hoặc chấn chỉnh việc thi hành của cấp dưới. Nhưng chính bệnh quan liêu đã làm cho người lãnh đạo, quản lý chỉ có thể tiếp nhận được những thông tin sai lệch, những “thắng lợi ảo” và thường chỉ dừng lại ở những phúc đáp nhằm tránh né, đùn đẩy công việc cho các cơ quan khác, cho người khác.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần chỉ rõ tình trạng bê trễ, làm sai, làm ẩu, làm hư hỏng, thất thoát tiền của và công sức của nhân dân trước hết là do quan liêu và thói vô trách nhiệm của người đứng đầu ngành, cấp, cơ quan ở từng lĩnh vực cụ thể. Cần thay thế những người do quan liêu, chủ quan không chịu học tập mà không biết làm việc, lại càng phải thay ngay những kẻ có trình độ nhưng đã thành “ông quan liêu” thiếu tinh thần phụ trách nên làm hỏng việc. Cần có người đứng đầu cơ quan lãnh đạo, quản lý có trách nhiệm, biết rõ công việc chứ không phải là một “ông quan liêu”, người đó sẽ nghiêm túc chịu trách nhiệm về mọi vấn đề ở cơ quan mình chứ không phải chỉ nhận thành tích, công trạng thuộc về mình, khuyết điểm cụ thể thì đổ thừa cho cấp phó và thủ trưởng cấp trực thuộc, hoặc nếu có thể thì “bắn” sang cho bộ, ngành khác.

Vấn đề đặc biệt quan trọng là công tác cán bộ, là dùng người. Công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém. Tiếc rằng, chính tệ quan liêu trong những năm qua đã làm cho việc nhận xét, đánh giá, bố trí, sắp xếp, xử lý cán bộ còn một số khuyết điểm. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ, những ngành và cơ quan chịu trách nhiệm chính về công tác nhân sự, do bệnh quan liêu nên không hiểu rõ cán bộ rồi lại do thiếu đạo đức và kém tính đảng nên thường phạm những bệnh sau:

  “1. Ham dùng người bà con, anh em quen biết, bầu bạn, cho họ là chắc chắn hơn người ngoài.

  2. Ham dùng những kẻ khéo nịnh hót mình, mà chán ghét những người chính trực.

  3. Ham dùng những người tính tình hợp với mình, mà tránh những người tính tình không hợp với mình. Vì những bệnh đó, kết quả những người kia đã làm bậy, mình cũng cứ bao dung, che chở, bảo hộ, khiến cho chúng càng ngày càng hư hỏng. Đối với những người chính trực thì bới lông tìm vết để trả thù. Như thế, cố nhiên là hỏng cả công việc của Đảng, hỏng cả danh giá của người lãnh đạo”(8).

Trên thực tế những hiện tượng trên vẫn còn nhiều. Đảng, Quốc hội, Chính phủ đã từng có những văn bản nhắc nhở, uốn nắn, hơn thế đã có những trừng phạt nghiêm khắc. Nhưng sự chuyển biến của những hiện tượng trên mới đáp ứng được phần nào mong mỏi của nhân dân. Quần chúng vẫn đang chờ đợi sức mạnh của những tư tưởng chính nghĩa và uy lực của nhà nước pháp quyền bắt những “bóng ma” tham nhũng, lãng phí, chạy chức, chạy quyền, hối lộ phải hiện nguyên hình để giáo dục, răn đe, trừng trị những kẻ có tội. Chính bệnh quan liêu đang là kẻ địch “nội xâm” chống lại uy quyền đó.

Muốn chống nó, như Hồ Chí Minh đã dạy, cần phải nghiêm từ trên xuống dưới, cấp trên phải “lo trước thiên hạ” và phải tổ chức việc kiểm tra, thanh tra cho tốt, bố trí cán bộ, lãnh đạo và chuyên viên làm công tác kiểm tra, thanh tra là những người có đạo đức và có uy tín về mặt chuyên môn, tức là những người “thật tốt”, tiền bạc không thể lung lay, vật chất không thể cám dỗ và phải có dũng khí dám đương đầu với những phản ứng từ nhiều phía, nhất là sự bao che, ô dù, phe cánh từ phía những người có quyền lực.

Cấp trên không sâu sát và không thường xuyên “kiểm tra những người đi kiểm tra” nên đã để “lọt lưới” nhiều vụ việc tiêu cực. Thiếu liêm chính từ người đứng đầu, từ chính các cơ quan tổ chức, kiểm tra, thanh tra của Đảng, Nhà nước và các cơ quan bảo vệ pháp luật (kiểm sát, công an, tòa án) là nguy cơ gây ra sự nghi ngờ, oán thán, thậm chí là sự đối lập giữa Nhân dân với Đảng và Chính phủ. Chống bệnh quan liêu phải quyết liệt. Phải làm cho lòng dân yên. Có như thế, lòng dân sẽ mãi là thành đồng lũy thép bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ lý tưởng của Đảng, bảo vệ chế độ XHCN tốt đẹp của chúng ta.

3. Chống chủ nghĩa cá nhân trong công tác chuẩn bị nhân sự

Thế giới đã bước vào giai đoạn cách mạng công nghiệp lần thứ tư, cuộc cách mạng ấy mang lại những thời cơ, thuận lợi lớn và cả những thách thức không nhỏ trên con đường phát triển của nước ta. Nhưng, đúng như C.Mác đã từng chỉ ra: trên con đường phát triển ấy đòi hỏi Đảng chính trị cầm quyền phải biết vượt qua những chướng ngại của bản thân, phải biết chiến thắng kẻ thù của chính mình. Kẻ thù của chính mình ấy được Hồ Chí Minh gọi là kẻ thù bên trong: chủ nghĩa cá nhân. Đảng chính trị - Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền đang giữ vai trò quyết định sự phát triển của đất nước phải thật vững mạnh. Nhưng muốn có một đảng chính trị mạnh thì phải có những con người chính trị đủ phẩm chất, lương tâm và khả năng để đảm đương tốt các chức vụ lãnh đạo, quản lý.

 Trong công tác chuẩn bị nhân sự đại hội đảng bộ các cấp cần nhấn mạnh tới các phẩm chất mà người cán bộ, đảng viên cần có: Phải có tinh thần trách nhiệm cao, thật sự khách quan, công tâm, trong sáng, gương mẫu chấp hành nghiêm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động, quy chế, quy định của Đảng, đặt sự nghiệp chung của Đảng, của dân tộc lên trên hết, trước hết! Kiên quyết chống mọi biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, cục bộ, bè phái, “lợi ích nhóm”, chạy chức, chạy quyền. Chỉ có như vậy mới làm cho những người thực đức, thực tài được tiến cử; mới có những cán bộ xứng đáng đáp ứng được yêu cầu lãnh đạo quốc gia trong tình hình mới.

  Vấn đề nhân sự Đại hội XIII của Đảng chỉ có thể giải quyết đúng đắn một khi toàn Đảng và cả hệ thống chính trị quyết tâm đoạn tuyệt với chủ nghĩa cá nhân.

(Còn nữa)

-----

(1), (2), (3), (4) Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG, HN.1996, tập 11, tr.373; tập 12, tr.438-439; tập 9, tr.292; tập 10, tr.574. (5) Hồ Chí Minh toàn tập, HN.1995, tập 6, tr.292. (6), (7), (8) V.I.Lê-nin toàn tập, NXB Tiến bộ, M.1978, tập 54, tr.235; tập 6, tr.490; tập 5, tr.279.


PGS. Trần Đình Huỳnh
Cơ hội luôn có trong mọi tình huống dù là thanh bình hay nguy nan, nhưng để nắm bắt “cơ hội” trong “nguy cơ” mới là điều khó, mới cần lãnh đạo tài năng, mạnh khoẻ, nhiệt huyết, vì lợi ích của nhân dân, của quốc gia là tối thượng.
VIDEO CLIPS
Tra cứu tạp chí in trước năm 2010: