Tăng cường tự kiểm tra, giám sát công tác cán bộ để kiểm soát quyền lực, chống chạy chức, chạy quyền ( 21/09/2020)


Những năm gần đây, hiện tượng chạy chức, chạy quyền mặc dù được ngăn chặn nhưng vẫn có diễn biến phức tạp, tác động tiêu cực đến chất lượng đội ngũ cán bộ và hiệu quả lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý, điều hành của Nhà nước, trở thành vấn đề gây bức xúc xã hội. Đã có nhiều giải pháp để kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, chống chạy chức, chạy quyền, trong đó giải pháp tự kiểm tra, giám sát công tác cán bộ đã được triển khai quyết liệt, đồng bộ và đạt nhiều kết quả tích cực.

Từ vấn đề bức xúc của xã hội…

Báo cáo kết quả thăm dò dư luận với 3 đối tượng cán bộ, đảng viên và nhân dân về tình hình kinh tế - xã hội và một số vấn đề của đất nước do Viện Nghiên cứu dư luận xã hội (Ban Tuyên giáo Trung ương) tiến hành định kỳ từ năm 2007 đến nay cho thấy: Trước năm 2012, hiện tượng chạy chức, chạy quyền, chạy tội là một trong những vấn đề được dư luận xã hội quan tâm nhưng chưa phải là một trong những vấn đề gây bức xúc nhất (thường đứng thứ 7 - 9 trong các vấn đề được hỏi). Từ năm 2012 trở lại đây, hiện tượng chạy chức, chạy quyền, chạy tội luôn nằm trong nhóm 5 vấn đề bức xúc nhất trong năm. Năm 2017, có đến 57% số cán bộ, đảng viên và nhân dân được hỏi cho rằng hiện tượng chạy chức, chạy quyền là vấn đề đứng thứ 2 trong 9 vấn nạn bức xúc nhất trong năm (sau nạn tham nhũng, lãng phí, lợi ích nhóm). Viện Nghiên cứu dư luận xã hội điều tra theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo Xây dựng Đề án trình Hội nghị Trung ương 4 (khoá XII) vào tháng 7-2016 cho thấy: Có 27% số người được hỏi cho rằng biểu hiện “vì chức, quyền, tiền bạc, bất chấp thủ đoạn; chạy chức, chạy quyền, chạy luân chuyển, chạy dự án, chạy bằng cấp, chạy danh hiệu thi đua, chạy tội” có nhiều trong 5 năm trở lại đây (đứng thứ 2 trong số 16 loại biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong đội ngũ cán bộ, đảng viên).

Trên thực tế, lợi dụng tặng quà các dịp lễ, tết, sinh nhật… để chạy chức, chạy quyền vẫn diễn ra dưới nhiều hình thức. Việc bổ nhiệm sai quy trình, thiếu hoặc không bảo đảm tiêu chuẩn theo quy định xảy ra khá phổ biến ở các cấp, các ngành và các địa phương..Phát hiện nhiều sai phạm trong tuyển dụng, đề bạt, bổ nhiệm cán bộ: bổ nhiệm “thần tốc”, bổ nhiệm vượt số lượng cấp phó đã quy định; bổ nhiệm cán bộ không bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình, thủ tục, nguyên tắc, thẩm quyền… Ở một số cấp ủy, địa phương, việc tuyển dụng, đề bạt, bổ nhiệm người nhà khi chưa đủ điều kiện, tiêu chuẩn, bổ nhiệm người thân, người cùng “phe cánh”, cùng “nhóm lợi ích” của người đứng đầu, giữ các vị trí lãnh đạo, quản lý ở địa phương, đơn vị mình phụ trách… cho thấy dấu hiệu, biểu hiện, hành vi chạy chức, chạy quyền, gây dư luận, tâm lý bức xúc trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Sai phạm trong công tác cán bộ là khởi đầu của mọi hành vi tham nhũng, bởi hầu hết những người có chức vụ, quyền lực đều là đảng viên, chỉ họ mới có thể lợi dụng chức, quyền để trục lợi. Do đó, kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ không chỉ giúp phòng ngừa tiêu cực, lộng quyền, lạm quyền của cán bộ mà còn góp phần bảo đảm cho sự quản lý nhà nước vận hành có hiệu lực. Kiểm tra, giám sát về công tác cán bộ, nhất là việc tự kiểm tra, giám sát sẽ phát huy tính tự giác, tích cực của các cấp ủy, tổ chức đảng. Đây cũng là một trong những công cụ để kiểm soát quyền lực, một trong những cách phát hiện nhanh, sớm và hiệu quả những nơi có dấu hiệu tham nhũng, góp phần quan trọng trong việc cảnh báo, răn đe, phòng ngừa, ngăn chặn, đẩy lùi sự tha hoá quyền lực, tham nhũng, “lợi ích nhóm” của cán bộ, đảng viên; giữ gìn sự trong sạch trong nội bộ Đảng, làm lành mạnh các quan hệ xã hội.

... Đến triển khai rộng rãi tự kiểm tra, giám sát công tác cán bộ

Năm 2018, thực hiện nhiệm vụ được giao tại Thông báo Kết luận số 43-TB/TW ngày 28-12-2017 của Bộ Chính trị, Ban Tổ chức Trung ương đã có văn bản đề nghị các ban thường vụ tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương; đảng đoàn, ban cán sự đảng, các ban đảng, cơ quan đảng, đơn vị sự nghiệp Trung ương tự kiểm tra, rà soát về công tác cán bộ trong khoảng thời gian từ ngày 1-6-2012 đến 31-3-2018. Đồng thời, Ban Tổ chức Trung ương đã tổ chức 5 đoàn kiểm tra về công tác tổ chức xây dựng Đảng, trong đó có nội dung rà soát việc thực hiện công tác cán bộ tại 15 địa phương, đơn vị. Sau khi Ban Bí thư ban hành Kết luận số 48-KL/TW ngày 26-4-2019 về kết quả tự kiểm tra, rà soát thực hiện công tác cán bộ theo Thông báo Kết luận số 43-TB/TW ngày 28-12-2017 của Bộ Chính trị, các địa phương, đơn vị đã tích cực, chủ động tự kiểm tra, giám sát công tác cán bộ và cơ bản xử lý dứt điểm các trường hợp sai phạm theo Kết luận của Ban Bí thư.

Năm 2020, Ban Tổ chức Trung ương triển khai Kế hoạch giám sát chuyên đề về công tác cán bộ, thành lập 5 đoàn giám sát việc thực hiện công tác cán bộ trong thời gian từ ngày 1-1-2018 đến ngày 31-5-2020 tại 13 địa phương, đơn vị, tập trung vào công tác đề bạt, bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử chức vụ lãnh đạo thuộc diện BTV cấp ủy trực thuộc Trung ương quản lý. Tỉnh Quảng Ninh trong các năm 2017-2019 đã thực hiện 45 cuộc thanh tra, kiểm tra tại 100% các sở, ban, ngành, UBND các huyện, thị xã, thành phố và đơn vị sự nghiệp thuộc tỉnh. BTV Tỉnh ủy Thái Bình đã ban hành công văn yêu cầu các địa phương, đơn vị tự kiểm tra, đồng thời, thành lập đoàn kiểm tra, rà soát việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác cán bộ thuộc diện BTV, Thường trực Tỉnh ủy quản lý. BTV Tỉnh ủy Bình Thuận đã chủ động tổ chức 8 đoàn kiểm tra việc thực hiện công tác cán bộ ở 14 địa phương, đơn vị, 5 tập thể trong các năm từ 2018 đến 2020...

Việc tự kiểm tra, giám sát công tác cán bộ của các cấp ủy, tổ chức đảng, các cơ quan, đơn vị đã chỉ rõ được những ưu điểm trong công tác quy hoạch, điều động, luân chuyển, đề bạt, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại và giới thiệu cán bộ ứng cử, nhất là việc thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy trình, quy định, bảo đảm nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng tạo nguồn, quy hoạch và chủ động trong công tác cán bộ. Gắn công tác bổ nhiệm, điều động, luân chuyển, giới thiệu cán bộ ứng cử với công tác quy hoạch. Bước đầu tạo chuyển biến tích cực, hiệu quả trong thực hiện chủ trương luân chuyển, điều động, sắp xếp, bố trí các chức danh lãnh đạo chủ chốt không là người địa phương.

Qua tự kiểm tra, giám sát công tác cán bộ  trong khoảng thời gian từ 1-6-2012 đến 31-3-2018, các cấp ủy, tổ chức đảng đã chỉ ra hơn 59.500 trường hợp (khoảng 2,2% tổng số cán bộ được kiểm tra, giám sát) chưa bảo đảm quy định về công tác cán bộ, gồm hơn 35.200 trường hợp quy hoạch cán bộ; hơn 3.200 trường hợp luân chuyển, điều động và hơn 21.000 trường hợp bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử. Trong đó, hơn 52.400 trường hợp (khoảng 1,9% so với tổng số cán bộ được giám sát) thiếu tiêu chuẩn, điều kiện, nhất là tiêu chuẩn, điều kiện về lý luận chính trị, quản lý nhà nước, ngoại ngữ, tin học, bằng cấp chuyên môn; hơn 2.800 trường hợp (0,1% so với tổng số cán bộ được giám sát) sai về quy trình, thủ tục. Một số địa phương, cơ quan, đơn vị bổ nhiệm cấp phó vượt số lượng so với quy định; thiếu hồ sơ bổ nhiệm hoặc bổ nhiệm cán bộ không có trong quy hoạch. Công tác bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử có trường hợp chưa đúng quy trình hoặc đúng quy trình nhưng liên quan đến người nhà, người thân của các đồng chí lãnh đạo, tạo dư luận không tốt, cá biệt có nơi vi phạm đến mức phải xử lý kỷ luật, thu hồi quyết định bổ nhiệm, khai trừ ra khỏi Đảng. Tình trạng thiếu tiêu chuẩn, điều kiện hoặc có sai sót trong bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử ở cấp dưới có tỷ lệ cao hơn cấp trên.

Qua công tác tự kiểm tra, giám sát, một số địa phương, cơ quan, đơn vị đã chủ động rà soát, sửa đổi, bổ sung (hoặc đề xuất sửa đổi, bổ sung) các quy định về công tác cán bộ nhằm bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định của Đảng, Nhà nước. Kiểm tra, giám sát cũng giúp nâng cao nhận thức của các cấp ủy, tổ chức đảng, nhất là BTV cấp ủy các cấp về thực hiện công tác cán bộ. Là cơ sở để cấp ủy và cơ quan tham mưu rút kinh nghiệm, làm rõ nguyên nhân sai sót, xác định trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan và có giải pháp phù hợp để xử lý, khắc phục.

Những bất cập, khó khăn

Một số cấp ủy, tổ chức đảng chưa thực sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, còn khoán trắng việc tự kiểm tra, giám sát cho cơ quan tổ chức - cán bộ. Một số địa phương, cơ quan, đơn vị triển khai chậm, chưa chủ động giám sát, sửa đổi, bổ sung hoặc đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định về công tác cán bộ. Việc tự kiểm tra, giám sát hồ sơ cán bộ còn sơ sài, hình thức, chưa phát hiện hoặc thống kê chưa đầy đủ các trường hợp thiếu tiêu chuẩn, điều kiện, có sai sót về quy trình, thủ tục (có 34/65 cơ quan ở Trung ương; 8/63 tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương báo cáo không có trường hợp nào thuộc cấp mình quản lý thiếu tiêu chuẩn, điều kiện; sai về quy trình, thủ tục). Chưa đánh giá, phân tích nguyên nhân, chưa chủ động đề xuất các giải pháp để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện. Báo cáo kết quả tự kiểm tra, giám sát của các địa phương, cơ quan, đơn vị chưa thể hiện rõ những trường hợp sai phạm đã khắc phục, bổ sung, hoàn thiện tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định, hoặc các trường hợp có hoàn cảnh lịch sử đặc biệt khi được tuyển dụng, quy hoạch, luân chuyển, điều động, đề bạt, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại và giới thiệu ứng cử. Vì vậy, còn lúng túng, thiếu đồng bộ, thống nhất trong đề xuất biện pháp xử lý.

Một số kinh nghiệm

Một là, phát huy tốt vai trò kiểm tra, giám sát của cấp ủy, tổ chức đảng, các cơ quan tham mưu của Đảng trong việc tự kiểm tra, giám sát công tác cán bộ. Trong đó, chú trọng kiểm tra, giám sát người đứng đầu và cấp ủy, tổ chức đảng trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao và trong thực hiện các quy định, quy chế về công tác cán bộ; xây dựng chế độ kiểm tra cán bộ và công tác cán bộ, kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ.

Hai là, tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, bảo đảm rõ ràng, thống nhất, chặt chẽ, liên thông trong công tác cán bộ.

Ba là, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, tăng cường trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng trong công tác cán bộ. Đổi mới công tác cán bộ, đẩy mạnh phân công, phân cấp, giao quyền đi đôi với xây dựng tiêu chí, tiêu chuẩn, điều kiện và tăng cường kiểm tra, giám sát để xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm của tập thể, cá nhân được phân cấp; tăng thẩm quyền, đồng thời đề cao trách nhiệm của tập thể lãnh đạo, người đứng đầu trong công tác cán bộ.

Bốn là, kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo, cơ quan tham mưu, cán bộ tham mưu và tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc để xảy ra sai sót trong công tác cán bộ thời gian qua. Đồng thời, các cơ quan có thẩm quyền cần tiến hành việc hậu kiểm để giám sát quá trình khắc phục, xử lý theo quy định.

Năm là, mỗi cán bộ, đảng viên phải tự kiểm soát chính mình; cầu thị, lắng nghe, chân thành tiếp thu, nghiêm túc sửa chữa, khắc phục sai sót, khuyết điểm; tự trọng và giữ gìn danh dự, đề cao lương tâm và trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân, thường xuyên tự soi, tự sửa. Cấp trên gương mẫu, sâu sát, thường xuyên giáo dục, quán triệt nghiêm túc, kiểm tra, giám sát, kiểm điểm, phê bình, góp ý xây dựng, chấn chỉnh, xử lý vi phạm công bằng, nghiêm minh... Cấp dưới mạnh dạn phê bình, góp ý, đề nghị, phản ánh... với cấp trên. Các đơn vị cùng cấp chân thành góp ý, trung thực tự phê bình, phê bình tạo cơ chế tự kiểm soát ngay trong nội bộ
Hoàng Trọng Hưng
Ban Tổ chức Trung ương
Các bài trước
Tác giả : Bùi Văn Tiếng - Nguyên UVBTV, nguyên Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Đà Nẵng. Đăng ngày: 21/09/2020
Tác giả : TS. Nguyễn Thị Thanh Mai - Viện Khoa học Tổ chức, cán bộ, BTCTƯ. Đăng ngày: 21/09/2020
Cơ hội luôn có trong mọi tình huống dù là thanh bình hay nguy nan, nhưng để nắm bắt “cơ hội” trong “nguy cơ” mới là điều khó, mới cần lãnh đạo tài năng, mạnh khoẻ, nhiệt huyết, vì lợi ích của nhân dân, của quốc gia là tối thượng.
VIDEO CLIPS
Tra cứu tạp chí in trước năm 2010: