Trước khi đến Xin-ga-po, tôi đã đọc sách, nghe kể nhiều về một đất nước nhỏ bé, không có tài nguyên thiên nhiên nhưng mức sống của người dân cao (thu nhập bình quân 24.220 USD/người/năm) ít tham nhũng, có những hình phạt nghiêm, một đất nước hiện đại, xanh, sạch, đẹp. Điều đó, tôi nhận thấy ngay từ khi máy bay vừa hạ cánh, còn chạy trên đường băng giữa những vạt cỏ xanh mượt, được cắt xén ngay ngắn như trong công viên. Từ sân bay về khu nhà mà chúng tôi sẽ ở trong thời gian học tập, có đoạn như đi giữa những cánh rừng Tây Nguyên của Việt Nam, tạo cảm giác Xin-ga-po như một thành phố trong rừng.

Song, để tìm được câu trả lời “vì sao Đảng Hành động nhân dân là đảng cầm quyền duy nhất ở Xin-ga-po kể  từ khi đất nước được thành lập đến nay mặc dù trong nước có tới gần 20 chính đảng?” tôi băn khoăn vì thấy chương trình học tập toàn về tổ chức, bộ máy của Nhà nước và nền công vụ, hành chính quốc gia. Về Đảng, chỉ độc một buổi chiều “đến thăm Trụ sở của Đảng Hành động nhân dân”!

Nhưng, ngay buổi học đầu tiên, tôi đã phần nào tìm được câu trả lời  khi được biết Đảng Hành động nhân dân luôn là Đảng chiếm đa số áp đảo trong tất cả các cuộc bầu cử Quốc hội. Mới đây nhất, trong cuộc bầu cử Quốc hội tháng 5-2006, Đảng Hành động Nhân dân chiếm 82/84 ghế của Quốc hội. Trong ba đảng còn lại ra tranh cử, một đảng không được ghế nào, hai đảng khác, mỗi đảng một ghế. Theo luật pháp của Xin-ga-po, đảng nào giành được đa số phiếu có quyền đứng ra lập chính phủ. Chính phủ Xin-ga-po do Tổng thư ký Đảng đồng thời là Thủ tướng Chính phủ. Các uỷ viên Trung ương Đảng do Đại hội (hai năm họp một lần) của Đảng bầu ra là nghị sĩ quốc hội đồng thời là các bộ trưởng. Như vậy, giới lãnh đạo cao cấp nhất của quốc gia là người của Đảng thì làm sao quốc gia ấy không phát triển theo quan điểm, đường lối do Đảng định ra? Nhưng làm thế nào để Đảng luôn giữ được vị thế cầm quyền? Câu trả lời là phải thắng cử, muốn thắng cử phải được nhân dân bỏ phiếu cho các ứng cử viên của Đảng, muốn được nhân dân bỏ phiếu đương nhiên phải được nhân dân tín nhiệm. Người bí thư chi bộ ở Quận Tây Nam nói với chúng tôi: “Giữa hai kỳ bầu cử Quốc hội là thời gian chúng tôi làm bài. Đến kỳ bầu cử là nhân dân chấm điểm. Chúng tôi phải làm bài tốt để nhân dân chấm điểm cao”.

 “Bài” mà Đảng phải làm là phát triển kinh tế-xã hội, an ninh quốc phòng của đất nước, chất lượng phục vụ của bộ máy công quyền đáp ứng nguyện vọng, nhu cầu của công dân trong nước ngày càng cao và môi trường quốc tế luôn luôn biến đổi. Điều đó đòi hỏi mọi cán bộ, công chức phải có chất lượng phục vụ tốt, đạt tiêu chuẩn chất lượng cao và tác phong, thái độ nhã nhặn vươn tới sự hoàn hảo. Chất lượng phục vụ luôn được đặt lên hàng đầu, các cơ quan công quyền lập ra tổ chức đánh giá chất lượng phục vụ của từng cán bộ, công chức, từng cơ quan, đơn vị với các bảng, biểu cho điểm chi tiết với tổng số điểm là 1.000 và các giải thưởng chất lượng phục vụ với đẳng cấp quốc gia và quốc tế.

Tất cả các cơ quan công quyền đều thực hiện chính sách không nhầm cửa. Nghĩa là người dân đến bất kỳ cơ quan nào cũng được giải quyết hoặc hướng dẫn đến nơi giải quyết yêu cầu của mình, không bị đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan hữu quan. Công chức không được từ chối giải quyết yêu cầu của dân thuộc chức năng, thẩm quyền của mình và phải hướng dẫn cụ thể cho người dân đến nơi cần đến, khi đề nghị của họ không thuộc thẩm quyền công chức đó giải quyết. Nếu công chức bị người dân khiếu nại đúng hoặc bị các cơ quan thông tin đại chúng phản ảnh đúng, công chức sẽ bị xử lý theo luật định. Thực hiện nền công vụ trong sạch với hệ thống tự kiểm soát bằng các quy trình, quy chế hoạt động được xây dựng đồng bộ, chặt chẽ, bảo đảm: Cụ thể, đơn giản, dễ nhớ, dễ hiểu, dễ thực hiện, rõ ràng quyền hạn, trách nhiệm của mỗi người. Các thủ tục hành chính gọn, nhẹ. Hiện nay, để làm mọi thủ tục thành lập một doanh nghiệp chưa đến một ngày và lệ phí hết 20 đôla Xin-ga-po (khoảng 220.000đ Việt Nam). ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện chính phủ điện tử (chương trình tin học hoá mọi hoạt động của Chính phủ) và công dân điện tử (giao dịch trực tuyến của công dân với bộ máy công quyền) trong phục vụ nhân dân. Hiện có hơn 1.600 loại giao dịch được thực hiện qua mạng. Chất lượng phục vụ hoàn hảo của các cơ quan công quyền là môi trường sạch, không có đất cho tham nhũng nảy sinh và phát triển. Đây là quá trình đòi hỏi quyết tâm chính trị của giới lãnh đạo cao cấp. Giáo sư W. Tan khi giảng bài đã giới thiệu với chúng tôi tấm ảnh các thành viên nội các đầu tiên của Xin-ga-po tại lễ ra mắt năm 1959 trong trang phục màu trắng - biểu hiện quyết tâm giữ Chính phủ trong sạch. Đến nay, đồng phục của đảng viên Đảng Hành động nhân dân vẫn giữ màu trắng. Trong sạch của Nhà nước được bắt đầu từ trong sạch của Đảng, từ những cán bộ lãnh đạo cao cấp nhất của Đảng. Thời gian đầu, nạn tham nhũng cũng tràn lan. Nhưng đến nay, Xin-ga-po được Tổ chức Minh bạch thế giới xếp thứ 5/159 nước ít tham nhũng trên thế giới.

Để có chất lượng phục vụ hoàn hảo của các cơ quan công quyền, Xin-ga-po quan niệm cán bộ, công chức là chìa khoá thành công nên coi trọng yếu tố con người, trọng dụng nhân tài. Hiện nay, Xin-ga-po quan niệm người tài không có nghĩa là người thông minh nhất, người có nhiều bằng cấp, học vị cao mà là người phù hợp với công việc, đạt kết quả tốt nhất trong công việc được giao. Có quan điểm hệ thống, nhất quán trong tuyển chọn, đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ, công chức.

Tuyển chọn cán bộ, công chức khách quan, công khai, căn cứ vào tài năng, tiêu chuẩn, không vị thân quen, không phân biệt thành phần xuất thân, dân tộc, cơ cấu. Cơ quan công quyền không tổ chức thi tuyển mà xét tuyển, phỏng vấn kiểm tra khả năng tư duy, phân tích, xử lý tình huống. Người nước ngoài có thể làm việc trong bộ máy công quyền của Xin-ga-po với điều kiện nhập quốc tịch Xin-ga-po và đủ tiêu chuẩn tuyển dụng.

Trước đây, tiêu chí đánh giá cán bộ, công chức gồm: Kết quả làm việc, tính sáng tạo, quan hệ đồng nghiệp, khả năng giao tiếp, diễn đạt. Nhược điểm của tiêu chí này là chỉ thấy được thực tế hiện tại của cán bộ, công chức mà không thấy được tiềm năng của họ. Ngày nay, đánh giá cán bộ dựa trên hai tiêu chí: Kết quả làm việc hiện tại và tầm nhìn, khả năng phát triển trong tương lai. Kết quả đánh giá cán bộ, công chức được lãnh đạo thông báo trực tiếp đến người được đánh giá, nhưng không công khai, thể hiện sự tôn trọng cán bộ, công chức. Hằng năm, cán bộ, công chức được cấp trên đánh giá, xếp loại A, B, C. Đối với những cán bộ, công chức có khả năng phát triển, cấp trên dự đoán cương vị cao nhất họ có thể đạt được. Trên cơ sở đó giao việc, thử thách, rèn luyện. Loại C là kém, được lãnh đạo cảnh báo. Sau 6 tháng, tùy theo mức độ tiến bộ sẽ bị trừ lương hoặc buộc thôi việc.

Thăng chức, đề bạt cán bộ, công chức căn cứ vào hai tiêu chuẩn: Chất lượng công việc và năng lực, khả năng phát triển. Cán bộ lãnh đạo cao cấp khi đào tạo được người kế nhiệm, sẵn sàng xin thôi chức để giới thiệu người kế nhiệm lên thay. Họ cho đó là niềm tự hào vì đã có công đào tạo, bồi dưỡng được người tài kế nhiệm. Thôi làm công việc quản lý, chuyển sang làm việc khác nhưng vẫn được giữ nguyên lương.

Trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, Xin-ga-po xác định: Mỗi người đều có tài năng riêng và cần được phát triển. Tạo thói quen học tập suốt đời, liên tục tự học hỏi để làm việc tốt trong cả cuộc đời. Giúp cán bộ, công chức có đủ kiến thức để đạt tới chất lượng phục vụ hoàn hảo nhằm tạo nền công vụ chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển của Xin-ga-po đồng thời nhanh chóng, chủ động thích nghi trong thế giới đầy biến động. Để thực hiện các mục tiêu trên, Xin-ga-po xây dựng chiến lược cán bộ thể hiện bằng kế hoạch ngắn hạn, dài hạn, đào tạo kế nhiệm bài bản, từ xa. Thời gian đào tạo tối thiểu bắt buộc là 100 giờ trong một năm đối với mỗi cán bộ, công chức. Trong đó, 60% nội dung đào tạo về chuyên môn, 40% nội dung đào tạo liên quan đến phát triển: Công việc trong tương lai hoặc phát triển cá nhân (kỹ năng tư duy, thuyết trình, giao tiếp…). Có nhiều khóa học khác nhau dành cho nhiều đối tượng: Khóa học làm quen với công việc dành cho cán bộ, công chức mới được tuyển dụng, nhận việc mới; khóa học nâng cao, học tập trung dành cho cán bộ, công chức đã có thời gian làm việc lâu, cần cập nhật kiến thức. Trong năm thường chia bốn quý tương ứng với nội dung cần học. Khi lập kế hoạch phải trả lời những câu hỏi sau: Tại sao phải đi học, ai đi, học cái gì, ở đâu. Hằng năm dành 4% ngân sách cho đào tạo, bồi dưỡng.

   Cán bộ, công chức được đi học sau đại học bằng học bổng của Chính phủ với điều kiện sau khi học phải phục vụ Chính phủ từ 3 đến 5 năm. Nếu không, phải trả lại tiền đào tạo. Trước khi đi học ký giao kèo và phải có hai người có đủ khả năng tài chính bảo lãnh để đảm bảo tiền của Chính phủ không bị thất thoát.

 Lương cán bộ, công chức được thay đổi theo tình hình phát triển kinh tế đất nước. Hiện nay, mức lương khởi điểm của công chức là 2.000 đôla Xin-ga-po/tháng (khoảng 22 triệu đồng Việt Nam). Định kỳ hai năm một lần, Chính phủ khảo sát mức lương khu vực công và khu vực tư nhân để điều chỉnh làm sao lương của khu vực công không thấp hơn nhiều so với khu vực tư nhân. Ngoài lương, cán bộ công chức được thưởng tuỳ theo thành tích, mức đóng góp của mỗi người. Cán bộ, công chức không có chế độ biên chế. Nam cũng như nữ nghỉ hưu ở tuổi 62. Tuy nhiên, rất khuyến khích với nhiều ưu đãi đối với những công chức từ 45 tuổi trở lên giữ cương vị quản lý ra làm việc ở khu vực tư nhân nhằm tạo điều kiện thu hút vào bộ máy công quyền những cán bộ trẻ tài năng, nhạy bén, năng động, đáp ứng yêu cầu đổi mới. Đồng thời cân bằng người có khả năng làm việc tốt ở cả hai khu vực công và tư.

Để có được nguồn cán bộ, công chức dồi dào, Chính phủ Xin-ga-po sớm có chính sách về xây dựng nguồn nhân lực, tạo cơ hội phát triển cho tất cả mọi người. Giáo dục phổ thông ở Xin-ga-po được miễn phí, bao gồm học phí, sách giáo khoa, phí giao thông… Xin-ga-po không tổ chức các kỳ thi tuyển đại học mà xét tuyển căn cứ kết quả học tập ở phổ thông và đặc biệt yêu cầu cao ở thi tốt nghiệp đại học. Sinh viên học kém không thể tốt nghiệp. Cách làm này không tạo áp lực thi cử, nâng chất lượng sinh viên ra trường và tiết kiệm.

Đồng thời coi trọng xây dựng nền công vụ mạnh, Đảng Hành động nhân dân sâu sát đến từng người dân thông qua chế độ tiếp xúc cử tri của các nghị sĩ Quốc hội đồng thời là cán bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng. Chúng tôi tham dự buổi tiếp xúc cử tri của nữ nghị sĩ - tiến sĩ Amy Kho ở Quận Tây Nam. Bà đồng thời là Phó Chủ tịch Đảng, Quận trưởng. Buổi tiếp xúc bắt đầu từ 8 giờ tối. Bất kỳ người dân nào cần sự giúp đỡ về mọi vấn đề trong cuộc sống, từ việc lớn như khó khăn về nhà ở, thiếu tiền nộp học phí đại học cho con đến việc nhỏ như nhà hàng xóm thường bật nhạc to ảnh hưởng đến giấc ngủ… đều đến trình bày và đề nghị được giải quyết. Người dân được các đảng viên của đảng hoặc những người có cảm tình với đảng tình nguyện giúp viết nguyện vọng thành văn bản. Người dân cầm văn bản đến trình bày trực tiếp với bà và được bà giải quyết ngay nếu vấn đề thuộc thẩm quyền hoặc phê vào văn bản chuyển đến cơ quan có chức năng giải quyết. Trong thời gian tối đa 15 ngày, cơ quan có thẩm quyền giải quyết hoặc trả lời người dân lý do không giải quyết được. Mỗi tuần một buổi tối, từ 8 giờ đến 10 giờ bà tiếp được khoảng 45 người dân. ở bốn quận khác, các nghị sỹ đồng thời là cán bộ cao cấp của Đảng cũng có lịch tiếp xúc cử tri với hình thức tương tự.

Chính vì phương thức cầm quyền của Đảng thông qua giới lãnh đạo chính trị cao cấp và nền công vụ mạnh hoạt động theo luật pháp được thể chế hóa theo quan điểm, đường lối của Đảng, với đội ngũ cán bộ, công chức chất lượng cao nên tổ chức bộ máy của Đảng gọn nhẹ. Trụ sở của Đảng là ngôi nhà hai tầng lọt thỏm giữa các nhà chung cư cao hơn 20 tầng. ở Trung ương, chỉ có Văn phòng Trung ương gồm 12 người chuyên trách phục vụ Ban Chấp hành Trung ương và 13 ban đảng. Mỗi ban có từ 7 đến 8 người giúp việc không chuyên trách cho đồng chí trưởng ban, đồng thời là ủy viên Trung ương Đảng, nghị sỹ và bộ trưởng. 5 đảng bộ cơ sở trực thuộc Trung ương tổ chức theo 5 quận, lãnh đạo 84 chi bộ. Các chi bộ được tổ chức theo khu vực bầu cử để sâu sát, nắm chắc quần chúng hằng ngày và thuận tiện khi vận động tranh cử. Sinh hoạt chi bộ không định kỳ, tùy theo yêu cầu công việc mà bí thư chi bộ triệu tập. Nhưng thường không quá 3 tháng một lần. Các chi bộ kết nạp đảng viên thông qua các hoạt động tình nguyện ủng hộ, giúp đỡ Đảng, coi trọng chất lượng, không chạy theo số lượng. Đảng hiện có 15.000 đảng viên, hằng năm không tổ chức đánh giá chất lượng đảng viên. Mỗi đảng viên hoàn toàn tự giác rèn luyện.

Từ quá trình hoạt động đưa đất nước trở thành một nước tiên tiến trên thế giới, kinh nghiệm thành công của Xin-ga-po là:

1. Giới lãnh đạo chính trị cao cấp có năng lực và liêm khiết.

2. Nền công vụ mạnh và luôn hướng tới sự hoàn hảo.

3. Hệ thống luật pháp đồng bộ, chặt chẽ, thực hiện nghiêm minh.

Và, để luôn giữ vững vị thế đảng cầm quyền, bài học của Đảng Hành động nhân dân là nói đi đôi với làm, hứa với nhân dân thế nào thì cố gắng thực hiện đúng những lời hứa đó.