Kể từ thời điểm của cuộc tấn công pháo đài Môn-ca-đa năm 1953 đến nay, nhất là từ sau thắng lợi 1-1-1959, cách mạng Cu-ba và chế độ XHCN trên Hòn đảo Anh hùng luôn luôn là đối tượng xuyên tạc, chống phá của đế quốc Mỹ và các thế lực phản động khác. Chúng đã dùng mọi thủ đoạn, biện pháp, cao nhất là hành động đổ bộ xâm lược lên bãi biển Hy-rông tháng 4-1961 và tàn bạo nhất là cuộc bao vây cấm vận kéo dài trên 45 năm qua, nhưng vẫn không khuất phục được Cu-ba. Lá cờ độc lập dân tộc và CNXH vẫn tung bay tại tiền đồn bán cầu Tây, bất chấp sóng gió nghiệt ngã của thời cuộc. Những ưu việt XHCN ngày càng được khẳng định trong thực tiễn.

Lịch sử Cu-ba trước năm 1959 là lịch sử của một nước thuộc địa dưới ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha và của chế độ cộng hoà do đế quốc Mỹ thao túng. Trong suốt thời gian vài thế kỷ đó, dân chủ và quyền con người hiển nhiên chỉ là những điều nằm trong mơ ước. Thay vào đó, là quyền của thực dân, đế quốc và tư sản mại bản thẳng tay bóc lột, nô dịch các tầng lớp nhân dân. Gần 7 triệu dân lao động Cu-ba sống trong thân phận làm thuê, lệ thuộc; 20% dân số là những kẻ giàu nhất chiếm đoạt 58% tổng thu nhập và 20% khác là những người nghèo nhất chỉ được hưởng 2% tổng thu nhập quốc gia. Gần 30% người dân trên 12 tuổi mù chữ; chỉ có 55% trẻ em từ 6 đến 14 tuổi đến trường; 15% dân số mắc bệnh lao, 36% mắc bệnh giun sán; 64% số hộ không có nhà vệ sinh, 83% không có nhà tắm…

Cách mạng và chế độ XHCN đem lại cho quần chúng lao động địa vị chủ nhân của một đất nước mà chỉ trong vòng hơn 4 thập kỷ đã trở thành một trong những quốc gia phát triển về mặt xã hội, vượt cả một số nước tư bản phát triển trên nhiều chỉ số phát triển con người. Năm 1989, cả nước hoàn thành phổ cập giáo dục lớp 6 và hiện nay đang tiến hành phổ cập lớp 9. Đã có gần 100.000 bác sĩ được đào tạo, so với con số 3.000 bác sĩ năm 1959. Tỷ lệ tử vong của trẻ sơ sinh hạ từ 60 xuống còn 11 năm 1989 và 6,3 hiện nay trong số 1.000 trẻ ra đời. Tuổi thọ bình quân của người dân tăng từ 58 tuổi năm 1959 lên 74,5 tuổi năm 1989 và 75 tuổi hiện nay. Trẻ em được tiêm phòng chống lại 13 căn bệnh. Số lượng bác sĩ trên 100.000 dân đạt 590 người, so với mức bình quân của Mỹ La tinh là 160 người.

Đảng và Chính phủ Cu-ba không những không xem nhẹ chính sách xã hội, mà trái lại, đang triển khai hơn 150 chương trình xã hội nhằm củng cố các ưu việt XHCN, trong đó có công tác giáo dục, y tế, thể thao, văn hóa hoàn toàn miễn phí cho mọi người dân. Ngân sách dành cho y tế và cho giáo dục đều tăng gấp 1,5 lần. Nhà nước đang triển khai cuộc cách mạng giáo dục với các chương trình mở rộng giáo dục đại học đến quận, huyện; cơ cấu mỗi lớp học cấp I không quá 20 học sinh, cấp II không quá 30 học sinh, mỗi lớp có một ti-vi và một đầu đĩa. Xã hội Cu-ba có thêm một khái niệm, một giá trị mới - đó là việc đi học. Học tập không chỉ là quyền lợi, mà còn là một trách nhiệm, một việc làm được trả lương như các việc làm khác. Các cơ quan chuyên môn của Mỹ La tinh và UNESCO đều thống nhất xếp học sinh Cu-ba vào vị trí thứ nhất khu vực về trình độ văn hóa tổng hợp. Năm 2002, hơn 8 triệu dân cả nước ký tên vào bản kiến nghị bổ sung vào Hiến pháp sự khẳng định nhân dân Cu-ba kiên trì CNXH trong bất cứ tình huống nào. Những giá trị con người đích thực và những lợi ích thiết thân, to lớn chính là những nhân tố tạo động lực cho hàng triệu bàn tay cầm bút ký và cũng là hàng triệu cánh tay sẵn sàng cầm vũ khí chiến đấu bảo vệ chế độ XHCN - chế độ dân chủ và quyền con người hiện thực của chính họ.

Từ cuối năm 1999, đầu năm 2000 đến nay, toàn dân Cu-ba tiến hành một hoạt động sâu rộng mang tên Cuộc chiến tư tưởng (batalla de ideas) với mục đích giáo dục cho nhân dân, trước hết là thanh niên, thiếu niên, những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, chủ nghĩa yêu nước, tinh thần cách mạng, chủ nghĩa quốc tế và các giá trị XHCN khác. Để đấu tranh thắng lợi đối với các chiến dịch thông tin - tư tưởng thù địch, phương châm của Đảng và Nhà nước Cu-ba là nói hết, nói kịp thời cho dân biết toàn bộ sự thật; đồng thời lắng nghe dân nói, dân trực tiếp trình bày nhận thức, quan điểm về các vấn đề của quốc gia và thế giới. Sáng thứ bảy hàng tuần, Đảng và các đoàn thể chính trị - xã hội tổ chức ở một quận, huyện cuộc sinh hoạt tư tưởng quần chúng mang tên Diễn đàn mở (Tribuna abierta). Tham gia Diễn đàn có đông đảo quần chúng nhân dân: Hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn người từ sáng sớm đi bộ đến quảng trường hô vang các khẩu hiệu cách mạng. Diễn đàn mở không có đoàn chủ tịch, đại diện lãnh đạo Trung ương (thông thường là đồng chí Ra-un Ca-xtrô, Bí thư thứ hai Trung ương Đảng Cộng sản Cu-ba, Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Bộ trưởng, Bộ trưởng Bộ Các lực lượng vũ trang cách mạng; hoặc đồng chí Uỷ viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương) và lãnh đạo các cấp đều ngồi cùng với quần chúng nghe các diễn giả phát biểu trực tiếp, không đọc diễn văn. Đã có hơn 200 diễn đàn được tổ chức và hơn 1.000 diễn giả diễn thuyết, chủ yếu là thanh- thiếu niên. Nguyên lý cách mạng XHCN là ngày hội của quần chúng lao động đang được thể hiện sinh động ở tiền đồn XHCN trên bán cầu Tây. Những ai có dịp thăm Cu-ba đều thật sự cảm phục không khí cách mạng mà nhân dân Hòn đảo Anh hùng đang duy trì, giương cao ngay trong bối cảnh khủng hoảng, thoái trào của cách mạng thế giới. Bản lĩnh và tư thế ấy, như thực tế chứng minh, đang biến Cu-ba thành một trong những nơi mà người dân lao động tham gia một cách rộng rãi và trực tiếp nhất vào quá trình giải quyết, quyết định những vấn đề hệ trọng cũng như những nhiệm vụ thường xuyên của đất nước.

Người lao động Cu-ba có nhiều tổ chức, đoàn thể chính trị-xã hội, trong đó có Trung tâm những người lao động Cu-ba (CTC). Đây chính là tổ chức công đoàn, tập hợp mọi đội ngũ người lao động của đất nước. Theo quy ước đã được thể chế hoá, cứ 6 tháng một lần, lãnh đạo Ban Chấp hành Trung ương CTC và đại diện lãnh đạo công đoàn các ngành, các địa phương (11 tỉnh, thành phố) họp với lãnh đạo Trung ương Đảng (Bộ Chính trị) và toàn thể thành viên Hội đồng Nhà nước, Hội đồng Bộ trưởng (chủ tịch, các phó chủ tịch, 14 bộ trưởng). Các cuộc họp thường kỳ này không chỉ kiểm điểm tình hình thực hiện nghị quyết các đại hội của CTC, mà còn phân tích, đánh giá những vấn đề nóng bỏng nhất, quan trọng nhất của đất nước trên mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội, chính trị, văn hoá, an ninh, quốc phòng… Đồng chí Pê-đrô Rết Lê-an, Tổng Thư ký CTC, đã nhận định: “Không có một tổ chức công đoàn nào trong thế giới toàn cầu hoá theo chủ nghĩa tự do mới hiện nay có điều kiện như CTC họp bàn với 14 bộ trưởng thành viên Chính phủ trong suốt 3-5 tiếng liên tục nhằm tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề của người lao động. Đó là bức thông điệp đích thực về dân chủ và quyền con người từ Cu-ba gửi đến toàn thế giới”.

Đến nay, Cu-ba đã ký kết 87 trong tổng số 184 công ước do Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) ban hành, đứng vị trí thứ hai trong số các quốc gia Mỹ La-tinh và nằm trong tốp 10 nước hàng đầu thế giới ký kết nhiều công ước lao động nhất (chính quyền Mỹ mới chỉ ký kết được 14 công ước). Các công ước mà Chính phủ Cu-ba ký kết trực tiếp liên quan đến quyền tự do công đoàn; chống phân biệt việc làm; chống phân biệt lương của lao động nam và lao động nữ; cấm lao động cưỡng bức; quản lý lao động; chính sách lao động; vệ sinh, an toàn lao động; bảo hiểm xã hội v.v…