Năm nay, Đảng và nhân dân Cuba kỷ niệm 49 năm (1-1-1959 - 1-1-2008) ngày Thắng lợi của sự nghiệp cách mạng trong niềm phấn khởi Chủ tịch Phi-đen Ca-xtrô đã bình phục sức khỏe. Vậy là đã ngót nửa thế kỷ, Cuba hiên ngang trước đầu sóng, ngọn gió như tiền đồn vững chắc của CNXH trên bán cầu tây, chỉ cách siêu cường Mỹ vẻn vẹn hơn 80 dặm, đem lại nguồn cảm hứng thường trực cho các lực lượng cách mạng, cánh tả, tiến bộ toàn châu Mỹ trong hành trình đi tới những mục tiêu cao cả là hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, hợp tác và phát triển.

Nhìn lại cách mạng Cuba 49 năm qua, nhất là “Thời kỳ đặc biệt” từ năm 1991 đến nay, rất cần suy ngẫm về cội nguồn tạo nên sức mạnh và động lực của Hòn đảo Anh hùng. Như mọi người đều thấy rõ, Cuba không phải là một sức mạnh quân sự, không đông quân, không có nhiều vũ khí, trang bị tối tân; càng không phải một sức mạnh kinh tế. Cuba đã và tiếp tục trụ vững, đi lên chủ yếu và trước hết bằng sức mạnh tư tưởng, tinh thần, bằng động lực của các giá trị đúng đắn, bằng khối đoàn kết, thống nhất toàn dân, bằng nguồn tư bản con người (human capital) tiên tiến. Nhìn nhận trên phương diện này, có thể khẳng định rằng thành quả lớn nhất của gần nửa thế kỷ của chế độ XHCN và cũng là bí quyết tạo nên sức mạnh Cuba chính là đã xây dựng được một dân tộc tràn đầy lòng yêu nước và ý chí cách mạng. Mỗi người dân là một chiến sĩ quả cảm trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây là cội nguồn của tất cả các thành tựu, kỳ tích trong chiến tranh giải phóng dân tộc và công cuộc xây dựng CNXH trên Tổ quốc của Hô-xê Mác-ti.

Trong sách báo chính trị thế giới đương đại, Cuba trở thành một trong những đề tài được đề cập nhiều nhất, nhưng lại là một đề tài nhiều người hiểu sai nhất. Các thế lực thù địch, chống đối thì do lập trường phản động mà hiểu sai và do động cơ chính trị xấu xa mà xuyên tạc, bóp méo sự thật. Các lực lượng khác, trong đó có cả một số bạn bè, hiểu sai chủ yếu vì thiếu thực tế và thông tin về tình hình, đặc điểm của Cuba. Một câu hỏi hàm chứa sự phê phán đã từng xuất hiện từ nhiều năm nay rằng: Tại sao Cuba không chấp nhận kinh tế thị trường, như một số quốc gia XHCN khác đã nhanh nhạy áp dụng? Câu trả lời sẽ do chính thực tế Cuba đưa ra: Một đất nước chưa đầy 11 triệu dân nhưng có tới 1,5 triệu người Cuba thù địch đang sống lưu vong ở Mỹ, gồm hàng nghìn nhà tư bản lớn, có thế lực kinh tế hùng mạnh và được chính quyền Mỹ ủng hộ mọi mặt nên hay không nên cho các thành phần kinh tế tư nhân, tư bản tư nhân... ra đời, hoạt động trong khuôn khổ kinh tế thị trường? Chủ nghĩa duy vật biện chứng đã từng khẳng định chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế và không thể không có vị trí ưu tiên so với kinh tế. Như vậy là, không chỉ thực tế như cây đời mãi mãi xanh, mà cả lý luận với tư cách nhận thức khoa học đều chứng minh sự đúng đắn của đường lối kinh tế - xã hội của Cuba hiện nay. Nhờ đường lối đúng đắn đó, Cuba đã đạt được nhiều thành tựu to lớn: Duy trì vững chắc những thành quả cách mạng; đạt tiến bộ quan trọng trên các lĩnh vực khoa học - kỹ thuật chiến lược và lĩnh vực xã hội; củng cố sự ổn định chính trị - xã hội; cải thiện hiệu quả kinh tế; triển khai cách mạng năng lượng; đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại...

Trong những năm qua, kinh tế Cuba đã vượt tình trạng suy thoái, bước vào thời kỳ tăng trưởng và từ năm 2005 đến nay bắt đầu thời kỳ tăng trưởng tương đối cao. Đây là nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng bình quân cao nhất ở khu vực Mỹ La-tinh, đặc biệt năm 2006 đạt tốc độ 12,5%, theo số liệu của Bộ Kinh tế và Kế hoạch hóa Cuba và đã được Uỷ ban Kinh tế Mỹ La-tinh của Liên hợp quốc (CEPAL) kiểm chứng. Năm 2007, dự kiến đạt trên 10%. Khẩu hiệu chỉ đạo hoạt động kinh tế của đất nước hiện nay là “Sản xuất ra nhiều nhất bằng ít nguồn lực nhất”. Trên thực tế, sản lượng điện sản xuất tăng trên 7%/năm trong khi nhu cầu tiêu thụ tăng 4,2%/năm nhờ áp dụng nhiều biện pháp tiết kiệm điện như cải tạo đường truyền dẫn, giảm thất thoát xuống mức thấp nhất, thay thế bóng điện chiếu sáng bằng các loại bóng tiết kiệm năng lượng. Vấn nạn cắt điện đã cơ bản được khắc phục trên phạm vi toàn quốc. Nền kinh tế nhận được làn sóng đầu tư mới, tăng 25 - 30%/năm liên tục trong 2-3 năm qua, chủ yếu vào các ngành công nghiệp dược phẩm, khai thác dầu khí, đánh cá, viễn thông, xây dựng và sản xuất vật liệu xây dựng

Ngoại thương Cuba đã vượt qua khó khăn, trở ngại do chính sách bao vây, cấm vận của chính quyền Mỹ, đạt giá trị xuất khẩu năm 2006 là 10,4 tỷ USD, tăng 45% so với năm 2005 và năm 2007 ước đạt trên 11 tỷ USD; giá trị nhập khẩu năm 2006 đạt 10,3 tỷ USD, tăng 30% so với năm 2005 và dự kiến năm 2007 là gần 11 tỷ USD. Hai bạn hàng rất quan trọng là Vê-nê-zu-ê-la và Trung Quốc trở thành các nhân tố chủ yếu đảm bảo sự ổn định của ngoại thương Cuba. Chính phủ Cuba cũng đã có nhiều biện pháp hữu hiệu làm cải thiện đáng kể khả năng tín dụng của đất nước trên thị trường tài chính quốc tế, đồng thời đã nâng cao chất lượng hàng hóa xuất khẩu, nhất là dược phẩm, củng cố thêm vị trí của Cuba trên thương trường toàn cầu. Một nhân tố khác đem lại thuận lợi cho ngoại thương Cuba là giá ni-ken trên thị trường thế giới tăng mạnh, từ 14 nghìn USD/tấn đầu năm tăng lên đến 33 nghìn USD/tấn cuối năm 2006 và giữ ở mức cao như vậy đến nay, thu về cho đất nước trên 1,5 tỷ USD từ xuất khẩu kim loại quý hiếm này hằng năm, xấp xỉ với nguồn thu từ du lịch - một trong những mũi nhọn kinh tế Cuba từ nhiều năm nay.

Từ mấy chục năm qua, kinh tế Cuba dựa nhiều vào các ngành có lợi thế do thiên nhiên đem lại (du lịch, khai thác nguyên, vật liệu). Với nhãn quan đúng đắn, Đảng và Chính phủ Cuba lãnh đạo, chỉ đạo triển khai chính sách chuyển hướng kinh tế, điều chỉnh cơ cấu kinh tế đất nước, phát triển kinh tế tri thức nhằm xuất khẩu các mặt hàng có lợi thế khoa học công nghệ. Năm 2005 có thể được xem là khởi đầu tốt đẹp cho sự chuyển hướng này, đạt tốc độ xuất khẩu cao các sản phẩm hàng hóa và dịch vụ y tế, dược phẩm, kỹ nghệ gien, công nghệ sinh học, công nghệ thông tin…

Đời sống của cán bộ, công chức và nhân dân có bước cải thiện. Cuối năm 2005, chính phủ ban hành chế độ lương mới, tăng lương bình quân 27,9%. Tốc độ xây dựng nhà ở cho nhân dân tăng liên tục trong những năm vừa qua, điển hình là năm 2006 đạt hơn 110 nghìn ngôi nhà, tăng gấp 3 lần so với năm 2005. Cuba tiếp tục khẳng định là một quốc gia phát triển về xã hội. Quyền được học tập, quyền được chăm sóc sức khỏe và quyền được làm việc đã trở thành các giá trị mang tính nguyên tắc và thước đo trình độ công bằng xã hội. Giáo dục đạt chất lượng cao, miễn phí cho toàn dân và ngày nay giáo dục đại học đã được triển khai đến toàn bộ 169 quận, huyện của cả nước, thu hút 67% thanh niên ở độ tuổi 18-24 đến giảng đường đại học. Y tế với chất lượng cao và miễn phí tuyệt đối cho mọi người, đem lại tuổi thọ bình quân 77 tuổi cho người dân và hạ tỷ lệ tử vong của trẻ sơ sinh xuống còn 5,3 trên 1.000 trẻ. Tỷ lệ thất nghiệp vào loại thấp nhất thế giới, ở mức 1,9% năm 2006. Đời sống của người già độc thân, của trẻ em khuyết tật, của những người có hoàn cảnh đặc biệt… ngày càng được chính phủ quan tâm thông qua hoạt động của hơn 42 nghìn cán bộ công tác xã hội, đảm bảo không một ai là không được hưởng an sinh xã hội trên Hòn đảo XHCN này.

Nói đến Cuba là nói đến tấm gương sáng ngời về chủ nghĩa quốc tế vô sản. Thực hành chủ nghĩa quốc tế vô sản trong bối cảnh cách mạng thế giới có nhiều thuận lợi đã là một nghĩa cử cao đẹp, thì hành động như vậy trong những năm tháng cách mạng thế giới và CNXH khủng hoảng, khó khăn lại càng đáng khâm phục gấp bội. Ngay trong hoàn cảnh thiếu thốn và đứng trước thử thách nghiệt ngã của lịch sử, Cuba vẫn giương cao ngọn cờ vinh quang của chủ nghĩa quốc tế vô sản, hằng năm vẫn nuôi dạy gần 20 nghìn sinh viên nước ngoài, chủ yếu từ các nước đang phát triển và có cả sinh viên Mỹ; vẫn duy trì hàng vạn giáo viên, bác sĩ làm nhiệm vụ quốc tế ở hàng chục quốc gia Mỹ La-tinh và các nước đang phát triển khác (chiếm gần một phần hai tổng số giáo viên, bác sĩ Cuba); vẫn thủy chung ủng hộ mạnh mẽ, công khai về chính trị - ngoại giao với các lực lượng cách mạng, tiến bộ trên thế giới; vẫn phê phán một cách không khoan nhượng mọi chính sách và hành động cường quyền, hiếu chiến, phản động của các thế lực đế quốc, tư bản cực hữu…

Với sự nghiệp cách mạng Việt Nam, Cuba là nước đi đầu trong phong trào ủng hộ của nhân dân thế giới, với tinh thần “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hy sinh cả máu của mình”. Nhiều công trình kinh tế - xã hội quan trọng do Cuba giúp xây dựng tại Việt Nam đến nay vẫn phát huy tác dụng. Những năm gần đây, mặc dù rất khó khăn do bị bao vây cấm vận, nhân dân Cuba vẫn luôn quan tâm theo dõi tình hình Việt Nam và dành cho nhân dân Việt Nam sự giúp đỡ kịp thời, quí báu. Cuba sẵn sàng hợp tác, giúp đỡ Việt Nam trong các lĩnh vực mà bạn có thế mạnh như xây dựng, giao thông, công nghệ sinh học, giáo dục, y tế, thể thao và nông nghiệp. Đảng, Nhà nước, nhân dân Việt Nam trước sau như một luôn coi trọng việc giữ gìn và phát huy tình đoàn kết, thủy chung, vô tư trong sáng với nhân dân Cuba. Mỗi năm, Việt Nam xuất khẩu 400.000 tấn gạo sang Cuba với những điều kiện ưu đãi và hợp tác có kết quả trong lĩnh vực sản xuất lúa hộ gia đình để giúp Cuba tự túc lúa gạo. Trao đổi thương mại giữa hai nước liên tục tăng từ 60 triệu USD năm 2002 lên hơn 90 triệu USD năm 2003 và đạt hơn 500 triệu USD hiện nay. Trong bối cảnh tình hình quốc tế mới, lãnh đạo và nhân dân hai nước không ngừng quan tâm thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Cuba phát triển toàn diện, nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế, đầu tư, giáo dục, khoa học kỹ thuật tương xứng với mối quan hệ chính trị tốt đẹp, trên cơ sở tiềm năng, thế mạnh của mỗi nước. Tại cuộc hội đàm ở Thủ đô La Ha-ba-na ngày 2 tháng 6 năm 2007 vừa qua, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh và Chủ tịch Phi-đen Ca-xtrô khẳng định quyết tâm của hai Đảng, hai nước tiếp tục phát triển quan hệ hữu nghị, đoàn kết, thủy chung, tin cậy lẫn nhau và hợp tác toàn diện Việt Nam - Cuba, đóng góp tích cực cho hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, tiến bộ xã hội, hợp tác và phát triển ở Đông Nam á, Mỹ La-tinh và trên thế giới.

Thắng lợi của Cách mạng Cuba vào đúng ngày đầu năm mới (1-1-1959), khi tiết trời trên hòn đảo lớn nhất của quần đảo Ăng-ti bước vào mùa se lạnh rất dễ chịu. Còn ở Nam Mỹ, thuộc bán cầu nam, lúc ấy là giữa hè chói chang ánh nắng và rạo rực lễ hội các-na-van truyền thống. Năm nay vẫn vậy, vẫn là ánh nắng của trời đất và thêm cả ánh nắng của cao trào cách mạng Nam Mỹ như sự khẳng định sức sống của những giá trị cách mạng bền vững, như bông hoa ngát hương chào mừng Cuba XHCN bước sang tuổi 49 tràn đầy sức sống và trí tuệ.