Nhận lời mời của Tổng thống Cộng hoà Ăng-gô-la Hô-xê Ê-đu-ác-đô Đốt San-tốt và Tổng thống Cộng hoà Mô-dăm-bích ác-man-đô Ê-mi-li-ô Ghê-bu-da, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Nông Đức Mạnh đã thăm Cộng hoà Ăng-gô-la và Cộng hoà Mô-dăm-bích từ ngày 2 đến 6-4-2008.

Đây là lần đầu tiên Tổng Bí thư Đảng ta sang thăm châu Phi. Tuy cách xa nhau về địa lý, nhân dân Việt Nam và nhân dân các nước châu Phi, trong đó có Ăng-gô-la và Mô-dăm-bích từ lâu đã có truyền thống quan hệ hữu nghị tốt đẹp. Mối quan hệ ấy được Chủ tịch Hồ Chí Minh và các nhà cách mạng châu Phi đặt nền móng và dày công vun đắp từ những năm 20 của thế kỷ trước. Lý tưởng của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc với khát vọng độc lập, tự do trước đây và xây dựng thế giới hoà bình, xã hội tiến bộ, văn minh, khắc phục đói nghèo, chậm phát triển, cải thiện cuộc sống của người dân đã gắn bó Việt Nam và châu Phi.

Ngày 12-11-1975, Việt Nam và Ăng-gô-la lập quan hệ ngoại giao. Hai nước đã ký kết một số Hiệp định hợp tác giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và MPLA-Đảng Lao động (1983); Hiệp định Thương mại (1978); Hiệp định khung về hợp tác kinh tế, văn hóa và khoa học kỹ thuật (1979); Hiệp định đặc biệt về cử chuyên gia Việt Nam sang Ăng-gô-la (1984), ký lại Hiệp định về cử chuyên gia Việt Nam sang Ăng-gô-la hợp tác trong lĩnh vực giáo dục (1995) và Y tế (1996); Thỏa thuận hợp tác Nông nghiệp, Nghị định thư hợp tác hai bộ Ngoại giao (2002), Thủy sản (2004). Ngoài ra, dầu khí cũng là một lĩnh vực hợp tác đầy tiềm năng mà hai nước sẽ mở rộng hợp tác. Việt Nam và Mô-dăm-bích lập quan hệ ngoại giao từ ngày 25-6-1975, đúng vào ngày Mô-dăm-bích tuyên bố độc lập. Hai nước đã trao đổi nhiều đoàn cán bộ cấp cao. Trong các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao, Mô-dăm-bích luôn đánh giá cao vai trò, vị trí của Việt Nam trong khu vực và mong muốn tăng cường, phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác nhiều mặt với Việt Nam. Đến nay, hai nước đã ký kết các Hiệp định hợp tác về khuyến khích và bảo hộ đầu tư; hợp tác về nông nghiệp, giáo dục và y tế.

Chuyến thăm và làm việc của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh tại hai nước thúc đẩy mạnh mẽ quan hệ toàn diện, tăng cường trao đổi, học tập những kinh nghiệm mà Việt Nam đã và đang thực hiện trong việc xoá đói, giảm nghèo, phát triển nông nghiệp bền vững, đào tạo nguồn nhân lực, thực hiện công bằng xã hội, xây dựng đảng cầm quyền, đoàn kết dân tộc, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, hội nhập quốc tế... Đoàn đại biểu cấp cao của Đảng ta được đón tiếp và hội đàm trong bầu không khí hữu nghị, đoàn kết, trọng thị và thân tình.

Trong các cuộc hội đàm, hai bên đã đạt được nhiều thoả thuận nhằm tăng cường hợp tác, hỗ trợ nhau cùng phát triển. Trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, y tế, giáo dục đào tạo, công nghiệp chế biến, du lịch, năng lượng và khoa học công nghệ, phía bạn có nhu cầu cao và tin tưởng vào Việt Nam có nhiều thế mạnh.

Để thực hiện việc mở rộng và đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, Việt Nam và hai nước Ăng-gô-la, Mô-dăm-bích cam kết tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp hai bên làm ăn lâu dài, ổn định, đã ký một số hiệp định tạo cơ sở để các doanh nghiệp Việt Nam hợp tác với bạn. Với Ăng-gô-la, Việt Nam đã ký Hiệp định khung về hợp tác kinh tế, khoa học - kỹ thuật, văn hoá, Hiệp định thương mại, Hiệp định miễn thị thực cho người mang hộ chiếu ngoại giao, công vụ và Nghị định thư về hợp tác dầu khí. Với Mô-dăm-bích, Việt Nam ký Hiệp định miễn thị thực cho người mang hộ chiếu ngoại giao và công vụ của hai nước, Nghị định thư thành lập Uỷ ban hợp tác liên Chính phủ, Nghị định thư về hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo giữa Việt Nam và Mô-dăm-bích. Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đặt vấn đề với các nhà lãnh đạo hai nước tạo điều kiện hỗ trợ để cộng đồng người Việt ở đây được ổn định sinh sống, làm ăn lâu dài.

Chúng ta đã tăng cường được quan hệ chính trị với các đảng, các chính phủ của hai nước, thắt chặt, ủng hộ nhau hơn nữa trên các diễn đàn quốc tế.

Đồng thời, chúng ta đạt được khuôn khổ hợp tác với các nước châu Phi, tăng cường đoàn kết hữu nghị, hợp tác toàn diện, bình đẳng, hỗ trợ nhau cùng phát triển vì lợi ích của dân tộc và hòa bình thịnh vượng ở khu vực và trên thế giới. Các bạn châu Phi học tập được những kinh nghiệm của Việt Nam trong hơn 20 năm đổi mới nhằm mục tiêu xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế để xây dựng đất nước phồn vinh. Với vị trí và vai trò ngày càng cao trên trường quốc tế, Việt Nam tăng cường hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm với các nước châu Phi, nhất là về xoá đói, giảm nghèo, thực hiện các mục tiêu Thiên niên kỷ của Liên hợp quốc.

Tổng thống Hô-xê Ê-đu-ác-đô Đốt San-tốt thông báo Ăng-gô-la quyết định công nhận Việt Nam là nước có nền kinh tế thị trường đầy đủ; đánh giá cao sự đóng góp tích cực của đội ngũ chuyên gia và cộng đồng người Việt Nam ở Ăng-gô-la trong công cuộc xây dựng và phát triển Ăng-gô-la. Ăng-gô-la sẵn sàng làm cầu nối để Việt Nam mở rộng hợp tác với khu vực miền Nam và Trung Phi.

Tổng thống ác-man-đô Ê-mi-li-ô Ghê-bu-da ca ngợi những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử mà nhân dân Việt Nam đã giành được trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; đánh giá cao vai trò và đóng góp tích cực của Việt Nam tại Đông Nam á và trên thế giới; khẳng định Mô-dăm-bích sẵn sàng trở thành cầu nối để Việt Nam tăng cường hợp tác với các nước thuộc Trung phần châu Phi.

Một trong những nội dung quan trọng trong chuyến thăm châu Phi lần đầu tiên của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh là thúc đẩy quan hệ giữa Đảng ta với Đảng Mặt trận giải phóng Mô-dăm-bích (gọi tắt là FRELIMO), đảng cầm quyền ở Mô-dăm-bích và Đảng Phong trào Nhân dân Giải phóng Ăng-gô-la (MPLA), đảng cầm quyền ở Ăng-gô-la. Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh cũng như Chủ tịch của hai đảng này đã trao đổi kinh nghiệm về xây dựng đảng; tăng cường quan hệ giữa hai Đảng để trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ, giúp đỡ nhau. Ban Lãnh đạo Đảng MPLA bày tỏ khâm phục trước những thành tựu to lớn mà Đảng Cộng sản và nhân dân Việt Nam đã và đang đạt được trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng CNXH. Lãnh đạo Đảng MPLA khẳng định ủng hộ những chính sách và nỗ lực của Tổng thống và Chính phủ Ăng-gô-la về tăng cường hơn nữa quan hệ hữu nghị và hợp tác với Việt Nam; khẳng định Đảng MPLA, với tư cách là đảng cầm quyền, luôn quan tâm thúc đẩy thực hiện có kết quả các thoả thuận hợp tác giữa Ăng-gô-la và Việt Nam. Hai bên nhất trí tăng cường hơn nữa quan hệ hợp tác hữu nghị giữa hai đảng; mở rộng trao đổi đoàn, trao đổi thông tin; chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng đảng, lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội và văn hoá, gắn phát triển kinh tế với thực hiện công bằng và tiến bộ xã hội, xoá đói, giảm nghèo; cùng thúc đẩy quan hệ hợp tác, hữu nghị truyền thống giữa hai nhà nước và nhân dân hai nước Việt Nam - Ăng-gô-la. Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã có cuộc gặp, trao đổi ý kiến sâu rộng với Ban Lãnh đạo Đảng FRELIMO về quan hệ giữa hai đảng cầm quyền. Tổng thống, Chủ tịch Đảng và các vị lãnh đạo Đảng FRELIMO đánh giá cao những đóng góp tích cực của Đảng Cộng sản và nhân dân Việt Nam vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới, vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội; nhấn mạnh, Việt Nam là ngọn cờ giải phóng dân tộc trong thế kỷ 20 và ngày nay là tấm gương về phát triển kinh tế đi đôi với thực hiện công bằng, bình đẳng và tiến bộ xã hội. Các vị lãnh đạo Đảng FRELIMO khẳng định, với vai trò là đảng cầm quyền, FRELIMO sẽ luôn nỗ lực vun đắp cho quan hệ đoàn kết, hữu nghị và hợp tác giữa hai đảng, hai nhà nước và nhân dân hai nước Mô-dăm-bích và Việt Nam. Hai bên nhất trí tăng cường trao đổi đoàn, trao đổi thông tin, tài liệu; tích cực chia sẻ kinh nghiệm, nhất là về công tác xây dựng đảng, đào tạo cán bộ chính trị, lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội và văn hoá; thúc đẩy và tạo điều kiện cho các tổ chức quần chúng của hai nước mở rộng giao lưu, hợp tác thiết thực, hiệu quả; cùng nhau thúc đẩy quan hệ giữa hai nhà nước, nhất là trong việc thực hiện có kết quả các thoả thuận hợp tác Việt Nam - Mô-dăm-bích.

Chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư Đảng CSVN tới hai nước châu Phi góp phần đưa quan hệ giữa Việt Nam với Ăng-gô-la và Mô-dăm-bích cũng như với các nước châu Phi khác lên một giai đoạn mới. Chuyến thăm thể hiện nhất quán trong thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta: độc lập tự chủ, hoà bình, hợp tác và phát triển; chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hoá, đa dạng hoá các quan hệ quốc tế; đồng thời tiếp tục triển khai “Chương trình hành động quốc gia thúc đẩy hợp tác Việt Nam - châu Phi giai đoạn 2004-2010”.